Etiqueta: Santiago de Compostela

  • Rubén Calles e o videoxogo galego: “Hai moito que facer aínda”

    Rubén Calles e o videoxogo galego: “Hai moito que facer aínda”

    A desenvolvedora de videoxogos compostelá Ao Norte é unha das múltiples que existen na comunidade e, coma outras tantas, busca a forma de sobrevivir nesta complicada industria

    Rubén Calles, produtor, administrador e director de arte de Ao Norte | Carolina Senra

    Entre referencias de infancia, loita libre e algunhas dificultades, Ao Norte busca crear experiencias orixinais e coloridas dende Galicia. Este estudo afincado en Santiago de Compostela ten xa publicado Tiny Garden e conta con varios videoxogos en proceso como Die or Die. Pero, como non podería ser diferente nunha industria tan complexa e tan descoñecida, gozar do proceso creativo mestúrase cos retos para manterse a flote.

    Rubén Calles, produtor, administrador e director de arte de Ao Norte, ten unha ampla experiencia dentro do sector. Foi tamén presidente da asociación Videoxogo.gal, unha das grandes dinamizadoras do sector no país. A través do seu traballo e do de moitos outros, a industria do videoxogo galego trata de respirar con moito esforzo.

    En poucas e nas túas propias palabras, que é Ao Norte?

    Ao Norte é un estudo de videoxogos moi pequeniño que temos aquí en Santiago de Compostela no que facemos experiencias interactivas curtiñas, coloridas e que intenten, dalgún xeito, falar tanto de nós como da cultura que tivemos de cativos.

    Agora mesmo, cantos membros sodes? Cal é o papel de cada un?

    Oficialmente estamos a tempo completo eu, que son o administrador, produtor e director de arte e Sergio Abreu que é o director de programación, o que se encarga de toda a parte técnica. Carlos García, que agora xa non está a tempo completo pero segue apoiándonos nos desenvolvementos, é o game designer. Celer Gutiérrez é o músico e deseñador de son. E logo temos unha serie de colaboradores externos: Ángel, o desvolvedor de Kero Corp; Manuel, o desenvolvedor de The Pet Squad e agora temos un par de rapaces de prácticas, que son Brais e Xoel e veñen do ciclo.

    Rubén Calles durante a entrevista | Carolina Senra

    Se imos á orixe, cal é o punto de arranque de Ao Norte?

    Dous distintos: O nome é tan sinxelo como que pasei dez anos traballando en Madrid no sector e cando xa tiven oportunidade dixen: Para onde imos? Ao norte. O outro, que foi un pouco o que deu pé a conformar o equipo como tal, foi a loita libre, curiosamente. Foi o proxecto que fixo arrancar o estudo cando estaba vivindo con Diego Freire, que agora xa non traballa con nós e de feito deixou a industria. Empezamos a argallar un proxecto de un videoxogo de loita libre.

    “Empezamos a argallar un proxecto de un videoxogo de loita libre”

    A vosa base, digamos, atópase aquí, en Galicia. Como cres que está a industria do videoxogo galego agora mesmo?

    Absolutamente inexistente. Non existe industria. De feito é un pouco esa loita que temos dentro do sector e tamén dentro das institucións. Por exemplo cando estiven eu na asociación de videoxogo.gal, que agora está Beni Lado de presidente, intentamos traballar moito con AGADIC, que é a Axencia Galega das Industrias Culturais, para darlle ao sector en Galicia a entidade de corte industrial que pensamos que se merece. Pero hai moito que facer aínda.

    A vosa orixe galega inflúe no traballo que facedes, na vosa identidade como desarrolladora ou algo similar?

    Eu penso que si. Igual que cando miras ao redor o resto de estudos que pode haber en Galicia. Realmente é difícil pero si que ves algo na forma de facer cousas, tanto a referencia a elementos culturais propios, evidentemente o afán por traducir os nosos videoxogos ao galego… Que estean traducidos é algo que se agradece moito pero que non temos tampouco unha base de mercado que xustifique o desembolso de facer unha tradución especificamente ao galego. O que nos impide facer os proxectos que falan máis das referencias galegas e do que somos como creadores e consumidores galegos non é máis nin menos que a dificultade de acadar un mercado con eses proxectos. Temos tres proxectos diferentes que falan dalgún xeito de Galicia. Pero que non consideramos que estea nin o mercado nin as fontes de financiamento listas para que ese proxecto teña sentido a nivel comercial.

    “O que nos impide facer os proxectos que falan máis das referencias galegas é a dificultade de acadar un mercado con eses proxectos”.

    Que consideras que necesita a industria do videoxogo aquí en Galicia?

    Aquí en Galicia sería moi reducionista dicir que o que necesita é investimento público e privado, evidentemente con iso é todo máis doado. Pero iso vén da man de entender o sector en tanto que a industria. Estamos un par de pasos por atrás doutras comunidades que si que teñen apoios máis institucionais. Pero logo penso que tamén fan falta axentes que dinamicen o sector. Non estou de acordo con isto que vou dicir pero penso que falta algo coma unha grande editorial, un publisher grande, unha desenvolvedora grande. Se non tes o motor económico non consegues que a xente perciba que isto é unha industria. É algo que produce, que deixa beneficio na comunidade, que xera unha identidade propia. Por exemplo, penso moito na asociación Videoxogo.gal. Pouco a pouco foi aglutinando a xente do sector. Penso que igual fai falta outra entidade irmá, como un clúster do videoxogo galego. Precisamos facer dalgún xeito un lobby para que tamén as institucións digan nos tomen en serio.

    Que fai falta para que apareza unha clúster ou unha asociación como a que comentas?

    Ten que haber algún tipo de interese económico. Non se poden facer as cousas de balde. Fai falta alguén que vexa realmente un obxectivo a longo prazo. Isto non é unha cousa que se constrúe dun día para outro. Non o teño claro, sobre todo porque é difícil no sentido de que se te pos a contar os videoxogos producidos en Galicia (só videoxogos, non outros contidos interactivos), igual o que produciron a nivel económico non é tan grande como para chegar a convencer a estas entidades.

    En que vos poñedes a traballar primeiro, no visual ou na xogabilidade?

    Vou pecar de galego: Depende do proxecto que teñas entre mans. Con Die or Die creo que partín un pouco da parte visual directamente porque para min era como, o mercado está fatal, vou facer o xogo que queira. Unha das cousas que máis me gusta facer é debuxar nas reunións. Podo facer un montón de estilos pero en concreto ese que é así como cutre, debuxado por un neno, gústame moito, divírteme moito. Nese proxecto en concreto dixen: “por que non imos facer un xogo que se vexa así, mesturando un pouco con ese rollo Pizza Tower?”. Cores máis ou menos planas, sucio, que claramente parece un xogo feito a medias incluso, inspirado por Cartoon Network, Nickelodeon pero tamén un pouco por Yoshi’s Island polo entramado que tiña de lapis de cor infantil. Nese proxecto creo que comezamos pola dirección de arte. Que logo proxecto non o pide? Xa se verá como se adapta, non pasa nada. No Tiny Garden foi ao revés, tiñamos un concepto de xogo e pensamos en que lle podía pegar.

    Carolina Senra González

    Estudante do cuarto curso do Grao en Xornalismo na Universidade de Compostela

  • Don Javier Izko Martínez: “Sempre que vou ao cárcere penso que eu podería ser un deles”

    Don Javier Izko Martínez: “Sempre que vou ao cárcere penso que eu podería ser un deles”

    O sacerdote cóntanos o labor que desenvolve dentro do cárcere

    D. Javier Izko predicando en una misa en el centro penitenciario | Cedida

    Don Javier Izko Martínez suma trinta e oito anos como sacerdote e vinte e un en Santiago, onde combinou o traballo en colexios maiores e o apoio a inmigrantes con dezaoito anos de dedicación á pastoral penitenciaria. Biólogo especializado en ornitoloxía e doutor en Liturxia, analiza nesta conversa as complexidades do día a día no centro penitenciario, o peso da culpa nos delitos graves e o estigma que persegue os presos mesmo cando saen de permiso. 

    Lembra vostede o seu primeiro labor de pastoral? 

    Si, levoume o que era o capelán do cárcere. Eu acompañábao ás súas parroquias a confesar, e un día díxome: «Por que non vés ao cárcere tamén?». E impresionoume, porque fomos ao módulo de mulleres, onde había unha etarra famosa. E a min, que son do País Vasco, navarro, pois me atraía coñecer algunha etarra alí. E impresionoume moito porque a etarra me deu as costas, non quería saber nada. O que é non querer saber nada de estar comigo. E logo, ao cabo de moitos anos, antes de que volvese marchar ao País Vasco nesta inclusión de presos na zona, díxome que me tiña supercontrolado. Moi ben, impresionoume esa primeira vez. 

    Que busca exactamente un interno cando pide falar con vostede? 

    Ás veces dígo: hai xente que non sabe quen é Xesús, ou non son católicos, ou son musulmás, ou son ateos, ou non teñen ningunha formación relixiosa ou espiritual. Pero cando entran en crise; e hai quen entra en crise porque está pechado, no sacerdote vén a Deus, máis cá Xesús. Que moitos si que ven a Xesús, pero os outros ven a Deus, e iso é o que eu vexo. Cando vou lémbrome de que son Deus; é un pouco salvaxe, pero é así. 

    Hai unha maioría católica no cárcere? 

    Eu diría un 50 %. 

    Como é unha misa dentro do cárcere? 

    Complexa. Ben, cos anos houbo distintas fórmulas, pero a que máis prevalece agora é na que se xuntan diversos módulos que son compatibles entre si, pero á súa vez vense aí, coinciden e non se viron nunha semana. Un deles é o de mulleres. Entón é un pouco conflitivo porque queren verse, namorados ou atraídos. Hai que estar aí sempre moi atento, porque se non, acaba aquilo un pouco como a verbena da Paloma. 

    Como logra vostede tratar unha persoa por ser unha persoa tal como é, non como un recluso, que seguramente sexa como se lles trate no seu día a día, mesmo unha vez fóra do cárcere? 

    Só un número. Eu recibín o consello de mercedarios: na pandemia, lembro que nos escribía o bispo de Pamplona, que era o xefe da pastoral penitenciaria de España, e entre outros consellos que daba, un dos que dicía é chamalos polo nome, porque son só un número. E logo non teñen capacidade de decisión para nada; acaban no infantilismo porque todo se lles dá feito: ten que estar a esta hora, ten que comer a tal hora… Entón é tremendo como se infantilizan, e logo, cando saen de permiso, non saben que facer nin que decidir. Por iso tamén a pastoral penitenciaria moitas veces está fóra, sobre todo para axudalos, porque é que é tremendo saír e sentirse cun letreiro na fronte de “estou no cárcere”. Senten que os miran e pensan que din: “Este está no cárcere”, e non decide. Entón, ante a falta de capacidade de decisión, o infantilismo e o sentirse un número; pola nosa parte está o chamalos polo seu nome, querelos polo que son, non terlles en conta para nada o que fixeron, senón sempre darlles esperanza, etcétera. 

    Como lles axuda a pastoral a combater esa soidade? 

    Xa alí no cárcere, eu como sacerdote (porque hai outros que se dedican a cousas de papeleos, de permisos ou de instruílos), procuro que se sintan fillos de Deus. Ultimamente estou insistindo en que poden estar encarcerados fisicamente, pero a liberdade de espírito non lla quita ninguén. E que se sintan libres espiritualmente de seren bos, por exemplo. Eu dígolles: “Non agardedes a ser bos cando saiades; sede bos xa aquí, que non é doado, porque hai moito rolo, moita complicación”. Entón dígolles que a súa liberdade de espírito non lla quitan, e anímoos a sentirse xa alí queridos, cun nome, amados por Deus e xa cunha misión alí: que non é pasar aí unha paréntese de 3, 7 ou 17 anos algúns, senón que alí teñen unha misión na súa vida. 

    Seguindo un pouco cos temas complicados, unha persoa que fixo un dano irreversible, como se lle axuda a reconciliarse consigo mesma, no caso de que queira? 

    Civilmente, eu vin que se enfrontaron coa xustiza civil, porque ven outros que están fóra á luz pública, algún político, algún empresario… unha chea de xente que podería estar no cárcere e que dá escaqueado por bos avogados, por rolos… Civilmente, é que detestan a xustiza civil. Entón, eu como sacerdote si que vexo que diante de Deus si que están dispostos a cumprir, a pagar, a pasar esa culpa aí no cárcere en moitos casos. A moitos sérvelles pensar na súa conciencia, na culpa que tiveron, saber pedir perdón a Deus. Eu confeso bastante no cárcere, bastante, e queren pedir perdón a Deus; civilmente oio todo tipo de insultos contra a xustiza civil, porque ás veces fanlles a faena, ou non os deixan, ou non lles dan permiso, etcétera. 

    Como lle explicarías a alguén que non ten fe o que é confesar un asasino, por exemplo? 

    Eu vexo que cando hai cousas que fixeron graves —non só asasinos, senón moitas cousas, como o tema da droga; xente que fixo que estea moita xente no cárcere porque intentou pasar quilos pequenos con rapazas, por exemplo, de Latinoamérica, e eu tiven algún xefe destes—, se pide perdón, é tremendo. Porque eu tamén entendo que humanamente haxa xente que non os queira perdoar e queiran que paguen, e é lóxico. Pero é que Deus perdoa todo, é unha pasada; Deus perdoa todo. E claro, un bo arrepentimento leva tamén a unha boa penitencia, e arrepíntense. Eu levei cartas ao Papa, a Roma, de xente que nas cartas dicía: “Estou pagando o que debo”. E algunha mesmo dicía o que fixera, algún asasinato, e como recoñecían que teñen que pasar por aí, ou sexa, por pasar esa culpa cunha pena; acéptana absolutamente. 

    E xa por último, como mencionaba ao principio, hai un estigma cos presos dentro da sociedade. Que lle diría vostede á xente para que comprendese que a esas persoas, se de verdade se arrepinten, se lles pode perdoar e que non vivan sempre con ese estigma? 

    Que vaian alí e os vexan. Porque eu, sempre que vou, podería ser un deles; eu, sacerdote, podería ser un deles. Porque todo o mundo pode cometer un erro, ou moitos deles non tiveron unha formación, ou naceron xa nunha sociedade destruída, rota, e ninguén os animou nin os axudou a ser boa xente, senón que os criaron na m*rda, no roubo, na extorsión, na droga, sen familia, sen traballo, sen cultura, sen diñeiro. Entón, a ese que lle vas pedir? Ese acaba aí porque si. Dis: “Eu podería ter sido peor ca calquera deles”.

    Nicolás Silva García

    Estudante do cuarto curso do Grao en Xornalismo na Universidade de Santiago de Compostela

  • Do emerxente ao foco: un novo son chega a Galicia

    Do emerxente ao foco: un novo son chega a Galicia

    O rapero compostelano e impulsor de ‘Boiler Club’, 4Kanoon, fala sobre o auxe da música urbana en Galicia e España: “O público valora o sentimento de atoparse a gusto coa xente coa que comparte unha música en específico”

    Fotografía da segunda edición de Boiler Clvb | Iago Muñiz
    Fotografía da segunda edición de Boiler Clvb | Iago Muñiz

    Mario Benito, máis coñecido en redes e escenarios como 4Kanoon, é unha das voces emerxentes do panorama musical galego de música urbana. A música galega cada vez está máis presente en escenarios nacionais e tamén en xéneros musicais que ata o de agora non se atopaban tan extendidos na sociedade. Hoxe adentrámonos na vida dun compostelano que busca facerse un oco na escena que lideran coñecidos nomes coma 9Louro, Kid Mount ou Lg1do.

    Unha carreira marcada polo xénero escollido

    Por que escolliches a música urbana?

    Eu comecei neste xénero no ano 2023, porque algunhas amizades xa facían cancións urbanas para entón e o urbano sempre me chamou a atención. Por así dicilo: “barrín para miña casa”. O que máis me gusta desta música é a amplia gama de sons que pode haber. Hoxe en día hai unha gran fusión de xéneros, o xénero urbano xa non só implica rapear, podes mezclalo con bases de pop-rock e resultar tamén en sons innovadores, como fai Machine Gun Kelly por exemplo.

    Tes referencias artísticas que che impulsaron a afondar neste mundo?

    Por enriba de todo enfoqueime na escena de Arxentina e Estados Unidos na era do SoundCloud Rapper coma Juice WRLD,  XXXTentation, Duki ou Khea.

    Concerto de 4Kanoon na sala MyClub, en Santiago de Compostela | Iago Muñiz
    Concierto de 4Kanoon na sala MyClub, Santiago de Compostela | Iago Muñiz

    Segues formándote de cara aos escenarios? Qué espera a xente á hora de ir a verte cantar?

    Agora mesmo estou a estudar produción musical, non pretendo vivir diso pero si aprender e profesionalizar máis o meu son de cara á miña carreira como artista. Nos meus concertos destaco a capacidade vocal que traballo e a xente á que lle gusta a boa música en directo adoita valoralo.

    O xénero urbano: en boca de todos

    Por que a xente cada vez simpatiza máis con este xénero no noso país cando, ata agora, non estaba tan extendido?

    Xúntase a fusión dos xéneros que che comentaba antes co factor social. Si que é verdade que cando hai públicos máis pequenos os fanáticos adoitan atoparse moito máis preto dos artistas, e isto fai que o público valore tamén o sentimento de estar cómodo coa xente coa que comparte un gusto musical específico.

    Que pensas que teñen os artistas galegos coma ti que agora fan máis ruido no nacional? Algún talento destacado?

    Pois a verdade e que aquí hai un apoio ao xénero bastante amplo. É verdade que en Madrid ou Barcelona teñen moito apoio pero aquí a xente “vólcase” moito nos seus artistas e iso axuda moito a impulsarnos entre todos. Son moitísimos agora mesmo, pero destaco a Roni GZ, Chiri e Mikeyyy.

    O mundo das festas de música urbana

    Ti organizas a túa propia festa con este xénero por bandeira. Que as caracteriza e que se pode escoitar nestes eventos?

    Valórase a personalidade da festa. Nós con Boiler Club basámonos no noso criterio persoal e dámoslles liberdade total aos artistas e DJs que pasan pola festa, permitíndolles cantar ou pinchar o que eles queiran. É verdade que se ves a alguén facer o que lle gusta, contaxia esa enerxía, que no noso caso sempre o fai, entón  a xente que ven o disfruta máis. Por destacar nomes na nosa, podes escoitar dende MDA, Biberon, Sticky M.A. e Yung Beef ata arxentinos coma os que nomeei antes: YSY A, Duki, algúns americanos… un pouco de todo.

    Fotografía da segunda edición de Boiler Clvb | Iago Muñiz
    Fotografía da segunda edición de Boiler Clvb | Iago Muñiz

    Cres que hai “santuarios” da música urbana en Galicia ou locais que a xente identifica por este tipo de festas? Permaneceron co paso dos anos?

    Si. Fai anos tiñamos Malatesta en Santiago, unha sala que xa pechou as súas portas, Molotov en Vigo… Pero é certo que a día de hoxe con este auxe está a difuminarse un pouco a centralización nestes espazos da música urbana. Agora está surxindo REM en Santiago e Doppler ou Mondo en Vigo. 

    A realidade do xénero, en loita co estigma

    Cres que as institucións galegas axudan o suficiente a eventos deste tipo de música? 

    En absoluto. Sempre poñen moitísimas pegas en calquera clase de evento deste tipo e, por desgracia, moitos rematan cunha cancelación a último momento pese a levar todas as cousas en táboa e ben feitas.

    Con que estigmas cres que segue a loitar este tipo de música por moi coñecida que sexa a día de hoxe? 

    Séguese a loitar contra o estigma dun xénero que xorde co rap na rúa. Isto implica sobre todo o tema das sustancias, situacións controversiais dos artistas que non especifico pero a xente que as saiba identifica do que falo… Créase esa imaxe sobre certos perfís e xeralízase cando non debería ser así. Por sorte, a vida vai evolucionando e xa non se relaciona tanto coa vida nas rúas e demáis asuntos, grazas en parte ás redes sociais que achegaron todo este mundo ao público. 

    Grazas a testemuñas coma a de Mario podemos ser máis conscientes de dous puntos importantes con respecto ao panorama musical actual: o primeiro é que acadar un alto posto na escea require de moita loita persoal e, por último, que os gustos que unen á sociedade na contorna musical mudan cada día máis.

    Martín Domínguez

    Estudante do cuarto curso do Grao en Xornalismo na Universidade de Compostela

  • José Antonio Constenla, edil: “A catedral construíu a cidade, sen ela non se entende Santiago”

    José Antonio Constenla, edil: “A catedral construíu a cidade, sen ela non se entende Santiago”

    José Antonio Constenla, edil da oposición no Concello de Santiago, fala de política local e sobre como abordaría Santiago as diferentes problemáticas que o atinxen actualmente

    Imaxe de José Antonio Constenla en Santiago de Compostela |Sandra Alonso

    José Antonio Constenla estudou Dereito en Santiago de Compostela, tras facer un máster en Administración de Empresas na Universidade de Navarra e un posgrado de Comunicación Institucional na Complutense. Comezou a súa carreira política como concelleiro na Lanzada, pobo do seu pai. Tras eses 4 anos no Concello de Sanxenxo, foi presidente do Consello da Xuventude de Galicia, o que lle abriu as portas do goberno de Aznar.

    Aos seus 30 anos decide afastarse da política por desacordos ideolóxicos co Partido Popular e polo desexo de centrarse na familia, algo que acotío vese entorpecido pola vida política. 15 anos despois, decide volver a involucrarse en política, desta vez, para ir nas listas á alcaldía do seu Santiago natal. Actualmente é edil da oposición no Concello de Santiago de Compostela e hoxe reunímonos con el para falar de política local.

    En política local, os concelleiros e alcaldes estades acostumados a coñecer aos vosos votantes, e mesmo encontralos a miúdo, cres que esta proximidade é unha vantaxe ou unha desvantaxe?

    Sei que hai xente á que non lle gusta, pero a min gústame ese trato próxima á xente. Eu vexo veciños todas as semanas que me contan os seus problemas e eu, aínda que non podo facer nada, indícolles o camiño. O problema é que ás veces non distinguen se gobernas ou se non gobernas, dende a oposición podo facer presión nos plenos, na prensa… pero claro, cando non gobernas non se pode facer máis.

    Sobre a saturación turística en Santiago, como podería lidiar o concello con esta situación no próximo ano xacobeo?

    Eu pregunto, hai saturación en Santiago? 90 hoteles de entre un e tres estrellas pechan de media tres meses. De feito, hoxe en día hai máis pernoctacións na Coruña que en Santiago e o terceiro elemento que para min é clave é que a media anual de ocupación hoteleira apenas supera o 50%, se estivésemos falando de saturación deberían manexar porcentaxes de entre o 80 ao 90%. Entón, Santiago non ten un problema de saturación turística, ten un problema de que: algunhas horas, uns días, nalgúns meses e nalgúns sitios da cidade hai problemas. Temos que ser capaces de xestionar os fluxos de entrada de persoas na catedral, por exemplo coas cuotas, que xa as hai, ou cunha aplicación na que reserves entrada de xeito gratuíto. Isto podería facilitar a xestión das colas. Pero non podemos caer na criminalización dos peregrinos, como parece que se quere facer dende sectores da esquerda. Hai que recordar que Santiago ten un ADN, que é unha cidade que está feita para acoller. A catedral construíu a cidade e non se pode entender Santiago sen a catedral nin sen a peregrinación.

    “Hai que recordar que Santiago ten un ADN, que é unha cidade que está feita para acoller”.

    Outro tema que está á orde do día é o da vivenda, que medidas podería tomar o concello para xestionar unha zona declarada como tensionada?

    Nós non defendemos o mercado de zona tensionada porque se teñen manifestados erros noutros lugares. No caso de París, fai que se xere un mercado negro de aluguer. No caso de Berlín é incluso peor, xa que os propietarios retiran as vivendas do mercado de aluguer, porque claro, o inquilino sabe que non lle poden subir o aluguer e que teñen protección sobre o dono. En Estados unidos, no sistema de condominio que se leva alí, tamén están deixando de alugar edificios enteiros, provocando que se descoiden e se perdan. En Santiago levamos pouco tempo con esta zona tensionada, pero estamos vendo que xa hai xente que está sacando a casa do mercado de aluguer. Con todo, neste caso hai que ser xustos e esperar uns meses para ver como vai, pero penso que esa medida per se non vai mellorar o problema de vivenda.

    Optarías por construir vivenda ou por comprar as que xa están baleiras para poñelas en aluguer?

    O caso é que, máis ou menos, das vivendas baleiras, a metade non están en condicións, polo que Santiago podería poñer en marcha un programa ambicioso para incentivar a rehabilitación destas vivendas para sacalas a mercado. Despois, hai outro grupo de vivendas que non saen ao mercado por medo dos propietarios ás condicións da lei ante impagos de inquilinos. Neste caso xa tería que cambiar a lexislación a nivel nacional que non lle correspondería ao concello, pero sí podería actuar como intermediario entre propietario e inquilino garantizando o pago da mensualidade ou bonificando o IBI durante un tempo, todo isto dentro sempre da legalidade, claro. Outra clave é o Plan Xeral de Ordenación Municipal, que permite facilitar que se desenvolva o solo da cidade.

    Alejandro Vázquez

    Estudante do cuarto curso do Grao en Xornalismo na Universidade de Santiago de Compostela

  • Un micrófono aberto para as autoras galegas no Día das Escritoras 

    Un micrófono aberto para as autoras galegas no Día das Escritoras 

    O programa dirixido pola xornalista Lara Salgado traslada os micrófonos da SER á Biblioteca Ánxel Casal para achegar ao público a figura das mulleres na literatura galega 

    Especial La Ventana de Galicia Cadena SER | Ana González Chogó

    O silencio que adoitan outorgar un martes calquera de outubro as paredes da Biblioteca Ánxel Casal, en Santiago de Compostela, vese hoxe interrompido por un ecosistema inusual: aparecen nela as conversas de presentación e saúdo entre as participantes do programa que imos presenciar. Hoxe, martes 20 de outubro, a gran biblioteca compostelá converte unha das súas salas nun estudo de radio improvisado que acolle as ondas da Cadena SER para conmemorar o Día das Escritoras nun programa especial de La Ventana de Galicia, co fin de abordar o presente e o futuro da literatura galega e o papel das mulleres nun ámbito no que non deixan de medrar. 

    Esta convocatoria, de entrada de balde, atraeu ata a biblioteca a un público que foi chegando paulatinamente e que, xa a falta de cinco minutos de que comezase a emisión, encheu a sala dispoñible, que contaba cunhas 50 cadeiras. Esta audiencia, conformada principalmente por alumnos de Xornalismo, viña con moitas ganas de escoitar de primeira man as historias das mulleres no ámbito da literatura galega.  

    As diferentes conversas provintes do público remataron en canto ás 19:00 soou a tan recoñecible sinfonía da Cadena SER que deu comezo á emisión. “Non hai nada como a puntualidade da radio”, murmuraban polo baixo entre risas algunhas alumnas de Xornalismo presentes no público, xa afeitas a esta puntualidade radiofónica tan característica.

    Despois dun pequeno boletín informativo e pasados seis minutos das sete, Melania Cruz, actriz encargada de poñerlle voz a diferentes textos das autoras galegas ao longo do programa, interpretou un fragmento da obra Prefiro condenarme, de Maragarita Ledo, que, tras un gran aplauso posterior, deu por comezado oficialmente o programa. 

    Ás rendas deste especial está a xornalista Lara Salgado, á cal vemos encabezando a mesa de participantes. Porén, non está soa, xa que conta coa presenza ao seu costado de José López Campos, conselleiro de Cultura e Lingua que, ao pouco de comezar a súa intervención, puxo o foco da conversa na necesidade de “visibilizar o papel das escritoras no ámbito xeral” e lembrando con moito cariño o acto do Día das Escritoras celebrado no pasado ano 2025 na Cidade da Cultura.  

    Na súa intervención destacou tamén como Galicia está hoxe en día producindo cada vez máis obras cara ao exterior e como se están “recolectando premios a nivel cultural e con moito prestixio grazas á literatura en galego”. Pola súa parte, Lara Salgado sacou uns datos non tan esperanzadores sobre a lectura na nosa lingua e, despois dunha curta reflexión, o conselleiro asegurou que “aínda queda moito camiño por percorrer” e que na actualidade “seguen habendo informes que nos obrigan a reflexionar e a pensar”.

    Acabada esta primeira intervención e mentras Melania Cruz interpretaba outro fragmento, o conselleiro baixou da mesa de participantes para deixar oco ás seguintes convidadas do programa. Á dereita de Lara Salgado colocouse María Nieto, escritora e xornalista, e á esquerda situáronse Mon Vilar, encargada da libraría Lila de Lilith (Santiago de Compostela) e Teresa Zataraín, responsable da Editorial Creotz.  

    Unha vez xa colocadas as participantes na mesa, a conversa fluíu dunha maneira moi diferente, as ideas calaban fortemente no público e a quenda de palabra, encabezada por Lara, foi establecida de xeito igual para todas as participantes de xeito que se conformou un clima agradable de escoita que rapidamente deixou varias ideas interesantes no programa.  

    “A literatura escrita por mulleres leva enriba un selo ‘para mulleres’, cousa que non pasa pola literatura escrita por homes”. 

    “Hai que ter en conta que hoxe ser muller escritora é posible, pero xa deixamos atrás moito material que abriu camiños cara á literatura feminina de hoxe”. 

    “Creo que hai unha comunidade, sobre todo de lectoras, que convertiu ler non só nun pasatempo, senón nunha tendencia. As novas xeracións son lectoras e se somos quen de envolver a literatura co lazo que lles gusta, pode chegar a ter moitos mellores resultados dos que xa temos”. 

    Estas son algunhas reflexións que puidemos escoitar por parte das participantes, reflexións que fuxían dos tópicos que moitas veces se escoitan neste tipo de eventos e que conseguiron converter o discurso radiofónico nunha mensaxe directa cara aos ouvintes, xa que o público que se atopaba alí asentía ás palabras das participantes.  

    Mentres escoitabamos outra pequena intervención de Melania, as cadeiras da mesa de micros volveron a cambiar de participantes, pois nese momento era a quenda das últimas convidadas ao programa: a directora da Biblioteca Ánxel Casal e a recoñecida chef Lucía Freitas, a cal presentou a súa iniciativa para recuperar receitas tradicionais das nosas nais. O proxecto, levado ao cabo pola chef, pretende ilustrar as receitas de toda vida e poñer en valor esa ‘cociña de memoria’.  

    Quedaban só dous minutos para as 20:00 e o programa remataba como comezaba: Melania interpretaba outro fragmento, esta vez poñendo en valor unha peza de Rosalía de Castro. Xa para as oito en punto, os aplausos do público fundíanse coa sintonía de peche que poñía fin a esta xornada radiofónica. 

    Non obstante, cando a luz vermella do directo apagouse e xa coa emisión dos micrófonos pechada, o verdadeiro eco desta xornada non podía darse por rematado aínda. Mentres o público recollía as súas cousas e o equipo da SER os cables, focos e cadeiras, os participantes aproveitaban para manter entre eles unha amigable conversación para rematar a sesión.  

    Tras saír da biblioteca, podemos dicir que este Día das Escritoras na Ánxel Casal serviu para lembrar que aínda queda moito camiño por percorrer, pero que existe un bo futuro para a literatura galega nas mulleres. 

    Ana González Chogó

    Estudante do cuarto curso do Grao en Xornalismo na Universidade de Santiago de Compostela

  • O mapa das certezas relativas: un percorrido por ‘Illa Ignorada’ no CGAC

    O mapa das certezas relativas: un percorrido por ‘Illa Ignorada’ no CGAC

    Crónica en tres estancias sobre a proposta do CGAC e a comparación entre o discurso teórico e a experiencia real

    Sala 3 da exposición Illa Ignorada | Alberto Suárez

    O venres 16 de outubro, ás 13:00 horas, visitei o Centro Galego de Arte Contemporánea (CGAC) para explorar Illa Ignorada, unha exposición colectiva que toma o seu título do poemario de Gloria Fuertes Isla ignorada. O proxecto desenvólvese en tres salas consecutivas que propoñen un percorrido predeterminado, deseñado para ofrecer unha experiencia singular. A mostra abrangue temáticas que van dende a perspectiva interior ata a simplicidade e a fraxilidade do individuo, ao tempo que aborda diversas formas de expresar o compromiso cun territorio concreto. Neste contexto, a disposición da exposición establece un vínculo directo entre o marco que ofrece o propio CGAC e as impresións persoais que xorden da experiencia.

    Sala 1: A vulnerabilidade

    Para este primeiro tramo, plantéxase que “se despreguen os anhelos privados, o corpo vulnerable ou os procesos de individuación” e engade que “a abordaxe da experiencia íntima habilita un escenario de reciprocidade ao asumirse como reflexo das nosas propias inquietudes”. Tras determe fronte ás pezas, coincido co diagnóstico en canto ao compoñente humano: é a estancia onde se palpa unha maior proximidade emocional, unha nudez da alma que se fixa na fraxilidade física e psicolóxica. A reciprocidade cúmplese na medida en que as obras non impoñen unha barreira técnica, senón que invitan a verse reflictido nas mesmas. Non obstante, onde discrepo con ese plantexamento e na suposta calidez do seu reflexo: sentín na sala unha incomodidade solitaria. O espazo amplo e frío do centro acentuou o desamparo dos obxectos vulnerables, transformando o que na orixe se define como un proceso de empatía nun recordatorio algo punzante do propio aillamento individual.

    Satélites (2003), de Iñigo Royo | Alberto Suárez

    Sala 2: Luz e oscuridade 

    Para a segunda sala, propónse un xiro reflexivo ao concebila como “un espazo liminal como advertencia sobre a construción da imaxe e a súa capacidade para modelar a percepción, interrogando os mecanismos de representación da realidade”. Esta parte da mostra destaca por un tratamento moito máis sintético da realidade. Isto obsérvase na obra que aborda o conflito bélico entre Estados Unidos e Irak, onde a crueza documental substitúe a calquera metáfora introspectiva. Percibín de forma nítida a idea de que a luz ás veces acarrea unha profunda oscuridade, e que a propia sombra é capaz de arroxar claridades incómodas. En lugar dun xogo abstracto sobre a arte, a sala transmite un golpe de realidade directa, xa que nos lembra que os medios de comunicación, como na arte, son os mesmos que deciden que sufrimentos se visibilizan e cales quedan relegados á marxe.

    Sala 3: Terra 

    A terceira e última parada conclúe o traxecto: “aquí cítanse proxectos que se nutren do seu entorno próximo para evidenciar as súas filias e as súas fobias, identificando un imaxinario compartido respecto á conformación do territorio”. Neste punto a exposición aterra de cheo na identidade galega e as pezas son notablemente máis creativas. Sen lugar a dúbidas, existe a necesidade de abordar este tema, visible no peso que adquire a posta en valor da muller e o seu papel vertebrador na comunidade, así como na peza dedicada ao desastre do Prestige. Porén, a miña lectura difire no ton co que se asimila ese pasado: a experiencia ante as obras esperta unha lectura máis potente, onde a creatividade das autoras non só retrata a catástrofe ou o arraigo, senón que actúa como reparación e dignidade comunitaria. 

    Atravesar as tres salas de Illa Ignorada deixa a sensación de ter percorrido un labirinto onde a saída estaba á vista en todo momento, que á súa vez actúa como un faro afastado: unha referencia útil para orientarse, mais incapaz de predecir a ruta exacta con cada mirada ás obras dispoñibles.

    Quimera (2001), de Regina Silveira | Alberto Suárez 

    Alberto Suárez

    Estudante do cuarto curso do Grao en Xornalismo na Universidade de Santiago de Compostela

  • Íñigo Quintero conquista a sala Capitol máis aló do seu ‘Si no estás’

    Íñigo Quintero conquista a sala Capitol máis aló do seu ‘Si no estás’

    O coruñés e a súa banda estreáronse en Compostela coa presentación do álbum El sitio de siempre 

    Íñigo Quintero e a súa banda durante o concerto | Saínza Seoane

    O novo curso en Santiago xa está máis que estreado. Festas, ceas, exposicións e concertos encheron as salas da cidade durante este primeiro mes, e o xoves 16 de outubro foi a quenda de Íñigo Quintero. Todo picheleiro que se prece viviu algún concerto na sala Capitol, pero son moitos os que, malia non ter nado na cidade, tamén viron aos seus artistas favoritos na sala.

    Algúns deles veñen de preto, como os ribeirenses Jorge e Sabela ou como Ángel e Javi, da Coruña. Pola contra, outros coma Macarena, de Jeréz de la Frontera, percorreron un camiño máis longo ata a Capitol. Cada un cunha historia diferente, pero todos na mesma sala para escoitar ao mesmo artista, Íñigo Quintero.

    Non houberon largas colas que precederan ao concerto nin un ambiente cargado pola cantidade de xente que enchía a sala. Ao contrario que noutros eventos, aínda habería aforo para máis asistentes e os que estaban contaban con espazo de sobra para bailar e desfrutar do concerto. O coruñés Íñigo Quintero comezou a cita afastado dos rituais que parecen seguir outros artistas. En lugar de comezar coa súa banda tocando melodías fortes e despois entrar el, foi totalmente o contrario. As luces da Capitol atenuáronse e sons de paxaros e de ondas rompendo na beira do mar comezaron a soar polos altofalantes; uns segundos máis tarde a sala quedou en silencio e Íñigo comezou a cantar a capella. A medida que foi avanzando a canción, máis músicos uníronse ao cantante, ao contrario que os oíntes, pois foron poucos os que corearon a canción xunto a Quintero.

    Nalgúns momentos do espectáculo o público foi quen de decatarse dos nervios do artista, pero tamén do apoio que a banda supoñía para el. As miradas cómplices entre o vocalista e os seus compañeiros enchían os silencios incómodos que, pouco a pouco, eran menos frecuentes. Todo cambiou cando comezou a soar Despedida e os asistentes parecían somerxerse cada vez máis na actuación.

    Baixos, guitarras, batería e teclado construían os ritmos lentos sobre os que Íñigo cantaba, afastados dos sons prefabricados comúns entre outros músicos da mesma xeración. As pausas intencionadas e os cambios de instrumentos construían un ambiente íntimo que daba cabida a confesións do artista. O coruñés recoñeceu que sempre presenta ao seu equipo resaltando que veñen dende Galicia, mais esta vez era diferente, pois tocaba na casa. Ademais, o coruñés resaltou a importancia da súa terra no seu traballo: “Neste disco, Galicia ten unha presenza moi especial. Eu escríbolle moito á miña terra e sen ela non se poderían entender as miñas cancións”.

    Tras tres anos tocando en diferentes salas do mundo, tocáballe estrearse en Santiago presentando o seu último álbum El sitio de siempre. O artista narraba durante o espectáculo como foi o proceso de creación das pezas. Algunhas cancións naceron en estudos, rodeado doutras persoas da industria, de compañeiros coma Hey Kid que lle acompañan nalgunhas composicións ou de produtores que lle axudaron a pulir os últimos detalles doutras cancións. Pero, segundo confesou Íñigo Quintero, non todas foron creadas baixo o mesmo ritual. A canción que lle da nome ao disco naceu dunha maneira moi distinta: Íñigo no seu cuarto acompañado soamente pola súa guitarra, e da mesma maneira representouna na Capitol.

    As súas cancións falan de amigos e de familia, das cousas que nos fan sentir, e isto non se reflicte soamente nas letras das súas cancións, senón tamén na forma na que os oíntes deciden vivir o concerto. A sala Capitol encheuse durante algo máis dunha hora de pequenos grupos de amigos desfrutando da música, de nais acompañando as súas fillas nesta velada de xoves e, sobre todo, de parellas novas coreando as cancións de Quintero ao unísono entre apertas. O cantante decidiu reforzar este ambiente pedíndolle aos asistentes “cantarlle ao amor nesta noite tan bonita” ao ritmo da súa canción Amor.

    Co final do concerto cada vez máis preto, chegaban as cancións favoritas do público e isto era palpable. Aos asistentes non lles facía falta recoñecelo, pois nas cancións nas que non se lles escapaba ningunha sílaba mostraban unha interese especial. Durante 3 minutos e medio, a Torre do Reloxo da Catedral deixou de ser La torre más alta de la ciudad cando os primeiros acordes da canción do coruñés invadiron a sala. O público acolleu coa mesma emoción a súa canción máis coñecida, Si no estás, que se colou entre as listaxes musicais antes de que o mundo soubera quen era Íñigo Quintero. En entrevistas anteriores, o músico confesou que non quere ser denominado como un artista ‘one hit wonder’ (aqueles que basean a súa carreira profesional nunha soa canción), polo que, para el, esta xira é máis que a presentación do seu primeiro álbum, é a oportunidade de seguir construíndo a súa traxectoria artística máis aló dos versos de Si no estás.

    Íñigo Quintero e a súa banda despedíndose do público compostelá. | Saínza Seoane

    O cantante coruñés e a súa banda despedíronse de Santiago e, en canto a canción Bajo control deixou de soar e os músicos abandonaron o escenario, as luces acendéronse e os asistentes comezaron o seu camiño de volta a casa. En cuestión de minutos a sala baleirouse e a Capitol quedou lista para acoller ao próximo artista na seguinte velada.

    Saínza Seoane

    Estudante do Grao en Xornalismo na Universidade de Santiago de Compostela.

  • Guitarra, voz e proximidade: Fernando Tato presenta o seu novo EP no Modus Vivendi

    Guitarra, voz e proximidade: Fernando Tato presenta o seu novo EP no Modus Vivendi

    O cantautor coruñés interpretaba “El propio funcionamiento de las cosas” este xoves 15 de outubro a pé de escenario no pub compostelán

    Fernando, á dereita, e Marcos, o seu guitarrista, á esquerda, tocando no Modus Vivendi | Catuxa Rodríguez

    Son as 21.00 dun xoves en Santiago de Compostela e a capital galega déixanos desfrutar dunha desas noites, escasas pero agradables, nas que a temperatura convida a saír ás rúas. Á súa vez, Fernando Tato está a piques de comezar a presentación do seu novo EP, “El propio funcionamiento de las cosas”, no local Modus Vivendi, na Praza de Feixoó.

    O cantautor de Narón volve aos escenarios de proximidade con nada máis que a súa voz, dúas guitarras e unha colección musical desinhibida que pide ser tocada en directo. Trae unha proposta sinxela en acústico que reúne a aqueles que se atreven a entrar pola pequena porta do pub compostelán. Bo ambiente, proximidade e sentimentalismo: crónica dun tímpano máis que satisfeito.

    A xornada comeza antes de tempo cando, quince minutos antes da hora de inicio, escóitanse os primeiros acordes. Unha melodía básica que fai que os máis impacientes xa se senten a escoitar mentres outros seguen coa conversa que sempre se adoita dar con unha copa de viño na man. Ultímanse detalles e as escasas 20 persoas que nos acercamos a escoitar hoxe a Fernando agardamos sentadas pola apertura do show, coma quen agarda por un agasallo de Nadal.

    O concerto arrinca con puntualidade acompañado dunhas palabras do cantautor agradecendo a todos aqueles que decidiron estar hoxe aquí. “Eu mañá traballo ás 10.00 en A Coruña, pero aquí estou!”, escóitase polo baixo. Sen máis dilación e tras un “Vámonos, atento Marcos” de Fernando, comeza esta actuación en acústico en formato de dúo, entre Fernando Tato á guitarra española e o seu guitarrista, Marcos, á eléctrica.

    O repertorio de hoxe constrúese arredor da combinación das novidades do EP co material dos seus álbums máis antigos, todos eles seguindo a liña temática do amor frustrado, da soidade, de persoas que veñen e van, de cousas que rompen… “Ahora seguimos con más canciones felices y esperanzadoras”, chanceaba o propio Fernando co público sobre a fixación dos seus temas. Aínda así, as letras contan con temáticas recoñecibles e sen adornos que permiten identificarse entre as súas liñas.

    O escenario do Modus Vivendi cos instrumentos dos intérpretes | Catuxa Rodríguez

    Unha vez rematan as tres primeiras cancións, o público fúndese nun longo aplauso e en comentarios de ovación que se estenden ata cada recuncho do local, “Bravo! Guapo!”, escoitábase. Só fai falta a súa voz, dúas guitarras e unha noite de cancións de amorpara encher o Modus Vivendi de emoción e sentimentalismo.

    Respírase un aire de proximidade que naturaliza calquera tipo de intervención entre o público e o autor, pois as interaccións entre ambos son constantes. “Yo vine por la música pero me voy siendo fan de un nuevo artista para mí”, declaraba unha muller do público.

    O setlist vaise esgotando e a emoción do público vólvese inversamente proporcional, pois os aplausos e os movementos de cabeza ao ritmo dos acordes van en aumento. Case chegando ao final chega o clímax cando, neste petit comité, Fernando avanza unha canción exlcusiva. “Acabamos de llegar de madrid de hablar con el productor” confesaba, polo que a expectación é máxima.

    O ambiente do local ofrece un espazo de conversa e proximidade, pois o tamaño do lugar súmase a unhas luces cálidas e concretas que animan a calquera a adherirse como espectador. Por isto é que, a medida que o concerto vai medrando, tamén o fai o aforo do Modus Vivendi, que no final do evento xa case non permite que ninguén máis entre por risco de rebordar a escasa capacidade.

    Despois do concerto puidemos falar con Fernando e explicounos que a elección deste lugar foi precisamente por iso, pois ademais de frecuentalo na súa xuventude, “es más mítico que la propia catedral”, dicía, “propicia un ambiente distinto, disfruto mucho estar a medio metro de la gente”.

    Antes de rematar o artista aproveita para explicar o funcionamento da billeteira inversa, que é pola que se rixe o concerto. “Pasar la gorra de toda la vida”, dicía. A billeteira inversa consiste en que es ti quen decide canto vale o concerto, depositando ao final do mesmo os cartos que ti consideres. Neste caso, a aportación mínima suxerida son cinco euros.

    “Decirte adiós” é a canción escollida para despedir esta xornada musical, que entre risas e bromas acompaña aos agradecementos do artista cara todo o seu equipo e ao público presente. Un evento inesquecible que aproxima aos pequenos artistas un paso máis da resonancia na industria musical e que permite desfrutar da boa música nos recunchos máis pequenos de Santiago de Compostela.

    Catuxa Rodríguez

    Estudante do cuarto curso do Dobre Grao en Xornalismo e en Comunicación Audiovisual na Universidade de Compostela

  • Wences Lamas: A maxia dun Oráculo moi particular

    Wences Lamas: A maxia dun Oráculo moi particular

    Enmarcado no Festival Imperdible, a sala Fantástica de Santiago de Compostela acolleu ao artista lucense na programación da súa sexta edición

    Wences Lamas durante a súa actuación | Carolina Senra

    Entre as labirínticas e empedradas rúas de Santiago de Compostela ás veces brota a maxia. Nunha desas noites de fantasía escura deixouse ver entre os calellos o Oráculo de Wences Lamas. Definilo como un feitizo sería mentir, porque todo o vivido na sala Fantástica foi real, ou iso parecía.

    Aínda lonxe da entrada, o silencio da noite rompíase co esbozo das primeiras risas que serían a base da banda sonora daquel espectáculo. Ao son desa música e como nunha adestrada coreografía, uns e outros pasaban pola estreita beirarrúa pegada ao lugar. Ninguén o dicía en alto, pero todos sorriamos de forma cómplice ao saber que estabamos alí pola mesma razón.

    Entrar naquel lugar era sinónimo de introducirse por un portal sobrenatural. O pequeno corredoiro da entrada non permitía ver con claridade quen ou que habería dentro. As luces eran cálidas, mais tamén eran suaves e difusas, como unha néboa alaranxada. Dentro, tan só se escoitaban remotos rumores de voces.

    Entrada da Sala Fantástica, Santiago de Compostela | Carolina Senra

    Camiñaba con cautela pero tamén con esa enérxica inocencia infantil de quen quere destapar un misterio o máis rápido posible. Ao chegar había pouca xente e todos eles parecían saber ben onde estaban, coma actores secundarios dunha obra que aínda non empezara. O nerviosismo de quen se pregunta se estaría equivocado de acto, lugar ou día foi acalado pola voz dunha persoa.

    Un espectáculo que comeza antes de sentarse

    O seu saúdo deixaba claro que non estaba errada, pois animounos a min e ao meu acompañante a escribir nun pequeno papel unha pregunta para o “Oráculo”, coma se fose un nome propio, un ente superior ao noso plano astral, un verdadeiro camiño para coñecer a verdade. Dous papeis e un bolígrafo detrás dunha barra de bar rodeada de cervexas e refrescos eran o noso camiño á certeza absoluta.

    A medida que cavilabamos sobre as nosas grandes dúbidas existenciais, comezou a rodearnos máis e máis xente que buscaba a solución aos seus problemas ou que, polo menos, procuraba botar unhas risas e distraerse durante unha hora do menos máxico mundo que estaba fóra.

    Deixamos os nosos papeis anónimos dentro da caixa que contía os problemas máis profundos de todas aquelas persoas. Pouco despois, unha voz lanzou o permiso de adentrarse aínda máis profundo na sala. Lanzámonos ansiosos de resolver por fin todos os enigmas. Cruzamos unha cortina translúcida, sentamos e esperamos mentres mirabamos a todos lados buscando unha pista para coñecer por fin ao Oráculo.

    Interior da sala antes da actuación | Carolina Senra

    Para calquera que queira participar nalgún dos eventos enmarcados no Festival Imperdible, como era este Oráculo, deben saber que isto non é teatro ao uso. Isto é improvisación. E iso fai que nin o mesmo protagonista do show poida saber como vai a ser o seu desenvolvemento ou o seu final. O comezo foi rudimentario: Unha breve presentación e aparece o artista.

    Do misterio escuro ao humor

    A sala enmudeceu. As luces eran agora un artefacto que forzaba a vista no escenario. Wences Lamas, ataviado cun longo abrigo que fora do seu avó, comezou a falar. A profundidade daquela voz encheu cada esquina e todos ficamos mirando cara a el coma se estiveramos nunha clase maxistral. As súas palabras contrastaban coas risas de antes e volveron aquilo nun lugar de reflexión sobre a morte e a vida, dous conceptos antagónicos pero nada alleos entre si.

    Exposta a tese, quitou con certa parsimonia a chaqueta e preparouse coma se estivera entre bastidores antes de entrar en acción. Mirounos, sorriu e deixounos claro que aquilo fora a parte seria do programa. Non sabería dicir se foi consciente ou inconscientemente, pero todos nós respiramos un pouco máis tranquilos nese interludio. 

    Algunhas risas nerviosas, charlas afables e ombros relaxados foron o exemplo de que o grupo aceptaba o cambio para dar paso á parte máis humorística da noite. Iso si, quedou ben claro que se necesitásemos de novo un momento coa chaqueta, o que vén sendo un momento intenso, pensativo e lixeiramente escuro, non habería problema. Moitos “non, grazas” e poucos “si, por favor” despois, demos paso ao Oráculo.

    O traballo do Oráculo

    Os seus métodos foron pouco rudimentarios, non por iso menos esotéricos. Todas as nosas preguntas obtiveron resposta unha por unha. E, para facelo, Wences Lamas tivo certa axuda material. Por exemplo, un pequeno xoguete dos míticos ovos de Kinder con forma de crocodilo vestido cunha bata branca podía servir para arranxar problemas coa fe. Problemas nos que, por certo, recomendou tomar ben de espinacas, cheas de ferro, nunha broma na que fixo referencia ao elemento da táboa periódica (denominado como “Fe”) e que formou unha ondada de gargalladas.

    Unhas figuras de “Sargadelos mal” (como el chamaba a unhas pequenas figuras feitas a man por el en referencia á empresa), un tarot de memes e varias alusións ao programa “Callejeros Viajeros”, foron algúns dos seus enigmáticos instrumentos, así como fotos da súa infancia e xuventude ou poemas e ilustracións feitas por el mesmo.

    Asistentes que se levantaron ao final do acto | Carolina Senra

    Ao remate, pediunos a todos que nos levantásemos para fregarnos unha hortelá polo corpo. Foron poucos os valentes que subiron. Pero o máis salientable foi como todos os asistentes decidimos achegarnos cando propuxo fundirnos nun gran abrazo baixo a calor dos focos e dos corpos. Moitos sorrisos e aplausos despois, todos fomos saíndo.

    Aquela noite o Oráculo traballou unha vez máis e grazas ao Festival Imperdible de improvisación puidemos gozar da súa maxia en Santiago de Compostela. Non sei cantas certezas xurdiron daquelas respostas. Pero, por unha hora, o único verdadeiro e importante foi que a arte, o teatro e a improvisación formaron parte da nosa alma.

    Final do acto e momento no que a xente comezaba a irse | Carolina Senra

  • “O esencial é invisible aos ollos”

    “O esencial é invisible aos ollos”

    Andrés Jiménez Abad durante a súa charla | Cedido, CM Arosa.

    O Colexio Maior Arosa comeza o seu curso académico cun coloquio sobre O Principiño

    “O esencial é invisible para os ollos”, unha frase que a moitos lles soará, xa que pertence ao mítico libro de Antoine de Saint-Exupéry, O Principiño. Unha obra que seguramente todos lerían de pequenos, pero na tarde-noite do xoves 8 de agosto, no acto de apertura de curso do Colexio Maior Arosa, tivo un especial protagonismo.

    Chegar ás instalacións da residencia universitaria era como entrar nunha gala, chea de persoas cos seus mellores traxes e o reencontro entre varias caras coñecidas que aínda non se viran ao empezar o curso. Os asistentes baixaron ao salón de actos, onde comezou a parte formal do evento. Na mesa atopábanse: o secretario xeral de Universidades da Xunta de Galicia, José Alberto Díez de Castro, acompañado pola directora do centro, Ana Álvarez Rosendo; o presidente do Padroado do Colexio Maior Arosa, Evaristo Alonso; e o relator da charla, o filósofo Andrés Jiménez Abad.

    Tras unhas palabras por parte da directora do centro e do representante da Xunta, a decana do Colexio Maior, Emiliana Rey, leu a memoria de actividades do curso anterior. Lembraron todas as experiencias e vivencias nas que as residentes estiveron presentes, tanto dentro da residencia como fóra, entre as que destacaron as charlas de “Culturearte” e as convivencias como a de Tui.

    Tras isto deu paso á charla do profesor Andrés Jiménez Abad, titulada “O sentido da vida á luz do Principiño”, que comezou coa seguinte pregunta: “Quen de vós leu O Principiño?”. Multitude de persoas levantaron a man, diría que case todos os asistentes que se atopaban no salón de actos. O relator seguiu contando a súa experiencia coa obra, que, como a maioría, descubriu de neno como un bo libro. O seu frechazo con ela foi durante a súa época de instituto, momento no que descubriu que non era unha obra infantil; estaba chea de simboloxías que non eran apreciables a simple vista, xa que é unha novela que non di, suxire. Así que poderiamos aplicar dentro do propio libro que “o esencial é invisible para os ollos”.

    Isto remárcase desde antes do primeiro capítulo coa dedicatoria ao seu amigo Léon Werth, que nese momento estaba a ser perseguido polo réxime nazi debido a que era xudeu. Pero non ao Léon Werth dese día, senón ao Léon Werth de cando era neno, xa que os nenos son as únicas persoas capaces de ver limpamente o mundo, como se ve no primeiro capítulo.

    Neste aparece a mítica imaxe do sombreiro ou, o que é o mesmo, a serpe que tragou un elefante. Tamén no primeiro capítulo nárrase a historia dunha persoa que parece ser o propio autor, onde se fala do principal tema do libro: atopar o teu sitio no mundo. Neste relato conta que un neno quería ser pintor, pero como lle dixeron que non valía, fíxose piloto. “Unha boa profesión”, explicaba o relator, pero nunha travesía polo deserto tivo un fallo no seu motor, “non no motor, no seu propio motor”, remarcaba Jiménez Abad. Aterra de maneira forzosa no deserto con apenas auga para oito días.

    Nun deses días aparece un neno que lle pedía un cordeiro, momento no cal o narrador, que se dera conta de que levaba toda a súa vida facendo cousas que non o enchían, ten que volver á súa verdadeira paixón: debuxar. O neno pídelle un cordeiro ata que, tras varios intentos errados, debúxalle unha caixa con buratos dicindo que aí está o cordeiro que lle gusta. O neno sorrí e marcha feliz.

    Esta primeira reflexión foi a máis salientable, cunha frase que roldou na miña cabeza durante toda a charla: “Se vives para traballar e quedas sen traballo, perdes por completo a túa vida por non buscar unha vida feliz”. Outra das visións que me deixou esta parte é que a vida é un deserto e a felicidade non se atopa nos oases, senón ao saír del.

    Tras isto continuou a charla con outras reflexións un pouco máis obvias, como que os planetas nos que vivían os personaxes eran un reflexo da súa vida. Outras como que as aparencias enganan ou o non saber o que se ten ata que se perde (en alusión á rosa do seu planeta en comparación con outras rosas).

    O relator tivo que rematar antes de contar todo o que quería nunha charla na que varios dos asistentes coincidiron na extensión: “Foi bastante longa, pero gustoume bastante”. E, tras as palabras do relator, comezou a parte menos solemne.

    Durante a cea, tiven a oportunidade de poder falar con Jiménez Abad, co que mantiven unha interesante charla sobre a literatura xuvenil. Falamos das opinións do profesor Jesús G. Maestro, que ten unha opinión contraria: “Paréceme unha parvada o que di do Principiño e de Platero y yo. Eu opino practicamente o contrario”, explicaba entre risas.

    En definitiva, o acto de apertura do Colexio Maior Arosa non só marcou o inicio dun novo ano académico, senón que ofreceu unha profunda oportunidade para a contemplación persoal. A inspiradora intervención de Andrés Jiménez Abad convidou a todos a mirar máis aló do evidente e a encarar esta nova etapa vital. Tamén, do mesmo xeito que na obra de Saint-Exupéry, as metas verdadeiramente valiosas e as aprendizaxes fundamentais da vida residen naquilo que se cultiva desde o interior.

    Nicolás Silva

    Estudante do cuarto curso do Grao en Xornalismo na Universidade de Compostela