Categoría: Cultura

  • A cultura abre camiños e a música enche espazos con Uxía na Coruña

    A cultura abre camiños e a música enche espazos con Uxía na Coruña

    A cantante galega abriu o recén estreado Espazo Cultural Manuel María da Coruña cun concerto en homenaxe ao poeta e á xornalista Begoña Caamaño 

    Uxía, Sérgio e Santi no Espazo Cultural Manuel María da Coruña |Damián Suárez Capelán

    Os comezos adoitan ser bonitos, sobre todo se estes se acompañan de música. Na cidade da Coruña, a cultura lévase por bandeira e os lugares de encontro medran sen previo aviso. O Espazo Cultural Manuel María comezou a súa andaina o 6 de outubro na cidade coa idea de convertirse nun lugar onde a participación cidadá permita promover e promocionar a cultura galega. O pasado venres 16, o proxecto celebrou o seu primeiro concerto, De Manuel María a Begoña Caamaño, cargado de emoción e agarimo.

    O recendo a novo misturábase co nerviosismo dos asistentes, o que deixaba claro que aquel espazo sería lugar de moitas historias. A cantante galega Uxía foi quen de poñer a primeira achega nunha iniciativa desta importancia. O local non é demasiado grande, mais suficiente para crear unha atmosfera cercana e íntima. A artista ía de rosa, un rosa que iluminaba o lugar, ás escuras e aínda por decorar, e contrastaba, case de maneira poética, co negro da tela que recobría o escenario. Ao seu carón, o guitarrista Sérgio Tannus e o acordeonista Santi Cribeiro, encargados de empapar a sala co seu fermoso tocar.

    Ás 20:00, Uxía desplegou por primeira vez a súa voz e escolleu a peza Saleta para dar comezo a unha viaxe emocionante. O espazo estaba ateigado de xente e, ao rematar de cantar, ninguén puido reprimir as ganas de aplaudir tras sentirse acariñados pola voz de Uxía e o intimismo do lugar por primeira vez.

    A escolla do repertorio pasou por grandes artistas como O mestriño e deu pé a que Uxía amosase o seu apoio a causas como a situación da inmigración en España, a problemática de Cuba ou a falta do uso do galego pola mocidade (esta última acompañada por poemas de Manuel María). A artista, pouco despois, quixo falar de Begoña, unha das protagonistas da noite, pois ela mesma acaba de editar un disco, Indómitas (2026), no que homenaxea a súa figura. A Begoñísima era un dos seus alcumes, mais tamén a peza que Uxía cantou aquela tarde na Coruña con tanto amor. 

    Tamén a artista Mercedes Peón foi homenaxeada, ao igual que o escritor Uxío Novoneyra cunha das súas obras. Porén, no medio de tanta lembranza, a melodía deu unha reviravolta e, nun intre, comezou unha foliada. Coa pandeireta na man, Uxía e Sérgio puxeron a todos a bailar, sen importar a experiencia nin a calidade, só coa idea de pasar un bo rato. O público, entregado durante todo o concerto, fixo de coro nas cancións, sobre todo cando a cantante sacou O Carro de Fuxan os Ventos como agasallo.

    Os tres artistas no remate do concreto preto do público. |Damián Suárez Capelán

    A noite entraba na sala e o concerto estaba a piques de rematar, foi nese momento cando Uxía decidiu achegarse máis á xente, para que a música entrase neles con maior facilidade. Acompañada dos músicos, os tres marcharon do escenario e percorreron o espazo cantando mentres as caras dos asistentes alumábanse ao escoitar tan de preto aquela fermosa voz e aquelas fermosas melodías. 

    Agora, o espazo non semellaba tan baleiro nin escuro. Uxía, Sérgio e Santi foron os encargados de darlle vida a un lugar que, de seguro, creará grandes historias, encontros e momentos na cidade. Ben o dixo Uxía: “Ogallá este espazo dure mil primaveiras máis e coide a cultura da Coruña. A cultura haina que levar por bandeira, iso sempre é así”. 

    O público marchando do Espazo Cutural Manuel María tras o remate do concerto.| Damián Suárez Capelán

    Os aplausos finais acompañáronse de alabanzas e dun público que se puxo de pé para amosar o seu agradecemento por todo o vivido aquela tarde. Uns querían achegarse a Uxía, comprar o seu traballo e agradecer a viaxe musical e cultural que regalara. Outros saíron exhaustos, pois naquel lugar deixaran todo deles para encher o espazo cultural de vida. As luces das farolas alumeaban a rúa e, un pouco máis tarde, o espazo volvería terse apagado, fundíndose coa fermosa noite de venres, mais coa idea de acender as súas luces moitas veces máis na cidade da Coruña. Ao final, a cultura constrúese así, entre aqueles que queren que a luz nunca se apague. 

    Damián Suárez

    Estudante do cuarto curso do Grao en Xornalismo na Universidade de Compostela

  • O Castro volve ser testigo dun segundo asedio inglés

    O Castro volve ser testigo dun segundo asedio inglés

    Tropas británicas enfróntandose cos dirixentes militares vigueses | Nuria Ubeira 

    Baixo o nome de Vigo 1719. Unha loita esquecida chega a recreación do asedio inglés ao mesmo lugar onde aconteceu fai máis de trescentos anos: O Castro de Vigo. Un recuncho da cidade olívica que garda historia en cada unha das súas esquinas e que pasou de ser un poboado castrexo á fortaleza da vila, converténdose, na actualidade, nun espazo polo que pasear e desconectar. 

    A Escola Municipal de Teatro de Vigo (EMTVigo) era a encargada de levar a cabo esta representación teatral ao aire libre. A diferenza dunha obra de teatro común, nesta non se precisaba de elementos de decoración xa que o propio lugar escollido para representala xa era o ‘decorado’ perfecto. 

    O público xa ocupaba os asentos media hora antes do comezo da obra pero o lugar acompañaba para a perfecta distribución do público, así que os que ían chegando máis tarde fóronse dispoñéndose arredor do escenario principal improvisado, empregando as murallas como asentos. Puideron desfrutar, así, dunha vista panorámica da obra. Xente de todas as idades, dende nenos ata avós, agardaba con impaciencia. 

    Pouco tempo antes de que dera comezo a representación, chegou o alcalde de Vigo, Abel Caballero, acompañado da tenenta de alcalde e outros cargos do Concello. Uns minutos despois, estes entraban polo que parecía ser o ‘camerino improvisado’. Era unha sala dentro das murallas da fortaleza na que se atopaban os actores e actrices. No discurso que deu o alcalde posteriormente, confirmou que foi saudar aos integrantes da Escola Municipal de Teatro. Nel tamén eloxiou a representación que os profesionais tiñan preparada para nós, asegurando que era unha “obra ben trazada e ben situada”. 

    Despois deste breve discurso, a obra por fin deu comezo cunha música de intriga que foi a encargada de poñer ao público en situación e introducilo no ambiente de tensión propio dunha invasión. Este inicio invitaba a pensar que a música ía ter unha maior presencia da que finalmente tivo, algo que se botou bastante en falta. 

    O pirata e explorador británico, William Campier, era o encargado de narrar a obra, proporcionando contexto histórico e o que ía sucedendo nos distintos momentos da representación. Felipe V e Isabel de Farnesio aparecen en escena para representar e contar as causas do asedio inglés a Vigo, que comezaron anos antes co plan para anexionar territorios do imperio xermánico como Cerdeña e Sicilia. 

    Dáse un salto no tempo ata chegar a outubro de 1719, mes no que os ingleses chegaron a Vigo. Unha parella de mariñeiros que faenaban en Bouzas, territorio que nese momento non pertencía a Vigo, observan dende lonxe como varios barcos con bandeiras inglesas comezan a desembarcar na praia de Samil. Acto seguido, son estes quen dan a voz de alarma na fortaleza e aseguran como Alcabre e Bouzas estaban ardendo debido aos ataques do exército inglés. 

    É esa mesma noite cando os ingleses chegan á vila viguesa e ao Castro. Sons de bombas e ladridos dos cans que tamén desfrutaban da obra de teatro alertaban de que o exército comezara cos ataques á fortaleza. Estes sucedéronse durante varios días e chegaron a lanzar máis de 600 bombas ata que, por fin, os vigueses conseguiron expulsalos da cidade. 

    Finalmente, a obra remata e todos os actores e actrices saen a despedirse do público. Probablemente, esta é a miña parte favorita de ir ver unha obra de teatro: cando os artistas poden desprenderse do seu personaxe, respiran aliviados e sorrín, á vez que deixan entrever que están satisfeitos co seu traballo. 

    Saúdo final dos actores e actrices da Escola Municipal de Teatro | Nuria Ubeira  

    Un aplauso bastante longo substitúe os intérpretes para converterse, así, no protagonista. A súa duración reflicte canto lle gustou a representación teatral aos diferentes asistentes. Algúns deles optaban por poñerse de pé para expresar a súa emoción. A continuación, a xente comeza a marchar; algúns volven rápidamente falar da súa vida, pero outros aproveitan para comentar a súa opinión sobre a obra. 

    Durante a obra, o público pode coñecer non só a perspectiva dos vigueses, senón tamén a visión dos ingleses sobre o asedio. Ademais, o escenario era cambiante e moi versátil, xa que non empregaban só a ‘pista principal’ senón que os actores e actrices se movían tamén polas murallas que rodeaban o Patio de Armas da fortaleza, o que proporciona un dinamismo á historia que se está a contar. 

    Actividades e eventos culturais coma este permiten que a historia dunha cidade continúe a ser contada, ao evitar o esquecemento por parte do conxunto da sociedade, algo que é perigoso e sempre ten consecuencias. 

    Nuria Ubeira

    Estudante do cuarto curso do Grao en Xornalismo na Universidade de Compostela

  • O Cocido volve a ser o prato estrela das festas do barrio de Os Duráns 

    O Cocido volve a ser o prato estrela das festas do barrio de Os Duráns 

    Os convidados agardan sentados, baixo a carpa, a chegada do cocido | Sara Abalo 

    En Vilagarcía saben do bo comer. O pasado domingo 11 de outubro, celebrouse, no barrio dos Duráns, a terceira edición da Festa do Cocido. A explanada fronte á estación de autobuses converteuse nun punto de encontro entre veciños e visitantes que se achegaron para degustar un dos pratos máis tradicionais da gastronomía galega. Durante toda a xornada, a comida, a música e as conversas compartiron protagonismo nunha celebración que volveu demostrar a importancia das festas de barrio. 

    Coa música como aperitivo, ben cedo pola mañá, comezaron a escoitarse as primeiras gargalladas. A explanada encheuse de familias, maiores e pequenos que bailaban e xogaban mentres Dieguiño, o cantautor vilaxoanés, amenizaba a sesión vermú. Cunha cervexa na man e a mirada posta no escenario, o público cantaba ao ritmo de “Pero sigo siendo el rey”. O artista aproveitou o momento para agradecerlle á comisión que contase con el: “En Os Duráns a xente é increíble. Xa non só contan cun artista, contan cun amigo”. Así, entre aplausos e cancións, puxo o punto final á actuación con Soldadito marinero. Entre risas, os asistentes comentaban o concerto, mentres Diego Dasilva, o vocalista, se mergullaba entre os grupos de amigos. A música serviu, ademais, como punto de partida para unha mañá na que ninguén parecía ter présa.

    Dieguiño cantando na sesión vermú. | Sara Abalo

    Pouco despois, os asistentes comezaron a dirixirse cara á carpa da organización para gozar do verdadeiro protagonista da xornada: o cocido galego. Nesta terceira edición, a participación superou as expectativas. “O primeiro ano vendemos 115 pratos e este superamos os 215”, asegurou Norber Garnacer, presidente da Comisión de Festas de San Pedro. Cada ano, os veciños dos Duráns apostan por reunirse nestas datas para compartir boa comida e compañía. Dende a comisión teñen claro que “a acollida cada vez é mellor e os locais de Vilagarcía colaboran moito”. 

    De feito, nesta edición, grazas á colaboración de máis dunha vintena de establecementos, sortearon 50 premios durante a xornada. Tendas como Xoiería Rapariz, Churrasco Rubiáns, París Cosméticos, Café Bar A Perla ou Copy & Print achegaron o seu gran de area mediante a venda de rifas durante os meses previos. O sorteo converteuse tamén nun dos momentos máis animados do día: as celebracións foron tantas que algúns asistentes mesmo se subiron ás cadeiras ao ritmo de “Antonio, Antonio”. 

    E, por fin, cos grupos de familiares e amigos colocados arredor das mesas, o servizo de cátering comezou a repartir o menú. A Pulpería Porta de A Estrada volveu ser a seleccionada pola Comisión de Festas de San Pedro. “É o terceiro ano que vimos e a acollida segue sendo boísima”, explicou Luis Manuel, cociñeiro encargado da preparación do cocido. Nesta ocasión, dez persoas traballaron para atender os comensais e garantir que non faltase comida nas mesas. Por 36 euros, os asistentes puideron gozar dun menú completo composto por sopa de cocido e cocido tradicional. Para os máis pequenos, a proposta foi diferente: milanesa con patacas, refrescos e un postre caseiro. Unha comida abondosa que permitiu á veciñanza compartir a sobremesa sen présas.

    As horas seguintes transcorreron entre bos pratos, música e, sobre todo, bo ambiente. As familias e os amigos reuníronse arredor das mesas para conversar, comentar a festa e botar unhas risas. “O cocido sempre está bo, pero como este, ningún”, asegurou unha rapaza da Torre. Aínda que a celebración naceu como unha iniciativa veciñal, a festa atrae persoas doutras localidades galegas. “Veñen uns da Coruña, outros de Rianxo”, explicou Norber, o presidente, satisfeito coa resposta da xente. A barra e o posto de larpeiradas tamén contribuíron ao éxito: os adultos coa cervexa na man e os nenos cos regalices, nunha estampa propia das festas de barrio. 

    Coa chegada da noitiña, a celebración foi chegando ao seu fin. Dieguiño, un dos artistas máis queridos polo público vilagarcián, volveu subir ao escenario para rematar a xornada por todo o alto. Os últimos acordes puxeron o broche final a un día marcado pola gastronomía e a música. Despois de horas de encontros e celebración, os veciños dos Duráns despediron a terceira edición dunha festa que medra ano tras ano. Agora agardan xa o próximo encontro, coa satisfacción de manter viva unha tradición que reúne o barrio arredor da mesa e da música. Porque, como eles mesmos din, “son un barrio ‘cojonudo’”.

    Sara Abalo Pérez

    Estudante do cuarto curso do Dobre Grao en Xornalismo e Comunicación Audiovisual na Universidade de Compostela

  • A última ringleira de marisco baixo as carpas do Grove

    A última ringleira de marisco baixo as carpas do Grove

    Galería de fotografías. | Bianca Basediós

    A Festa do Marisco despídese con multitude de visitantes e grandes colas para probar os manxares da ría de Arousa

    Mexillóns, ostras, navallas, nécoras e polbo á feira. O guión do derradeiro sábado da Festa do Marisco no Grove repítese un ano máis cunha multitude de mariscos á carta para escoller e xente dabondo para xantar entre música, troula, gaitas e cabezudos. Aquí non hai misterios; o que manda é o sabor dun bo produto das Rías Baixas e o bulicio do recinto onde hai que armarse de paciencia para facerse cun oco nas mesas e poder gozar da festa.

    O sistema para xantar xa o coñece todo o mundo na comarca e fóra dela: achegarse ás casetas centrais, pagar os tiques e recoller o que apeteza, cun menú que este ano partía dos 5,50 euros para os pratos máis sinxelos. Para baixar a comida ou calmar a sede mentres se agarda, non faltaban os refrescos, a cervexa ou os viños da terra coma o godello e o albariño, nin tampouco o remate doce con filloas, bicas e tartas de Santiago. Iso si, as ringleiras máis longas formáronse nos postos dos mexillóns ao vapor e das navallas. Mais noutros casos, a recompensa vén en forma de recordo para gardar na casa: as cuncas de barro dos fideos con marisco e as tapas de polbo coas letras da festa que xa forman parte de máis dunha vaixela por toda Galicia.

    Detalle da táboa de polbo á feira e o vaso oficial. | Bianca Basdediós

    Tanto daba o forte vento que latía na vila; baixar ao porto do Grove en plena festa significa atoparse co cheiro de sempre a marisco. Mentres uns agardaban pacientes na ringleira da carpa, outros daban a volta polos soportais ou preto das lanchas comentando se este ano acadaran récord de visitantes ou se os prezos subiran un pouco máis.

    Cara ás 10 da noite, xusto no epicentro da segunda carpa, a aparición dos cabezudos, das rapazas co traxe rexional e dos gaiteiros acaparou a atención dos máis distraídos. Aínda así, os que xa tiñan a comida na boca non abandonaban o seu posto nin para ir mirar; a festa ía a máis e moitos animábanse a seguir os pasos dos músicos, baixando ata o chan e mesmo facendo un tren humano.

    Cabezudos e música forman un tren humano. | Bianca Basdediós

    Un dos detalles que máis chama a atención cando un anda polo recinto é comprobar que, malia estarmos na casa do marisco, os veciños do Grove son minoría nas mesas de degustación. Ao achegarse a falar coa xente cunha pregunta rápida en galego, o ‘perdona?’ cun xesto desconcertado repetíase demasiado. Visitantes chegados de Madrid, León ou Santander viaxaran centos de quilómetros exclusivamente para catar o marisco da ría. Os ‘mecos’ (veciños do Grove), lonxe de estar sentados como comensais, poboaban a outra cara da festa: a parte traseira das barras e os fogóns, traballando duro e sen descanso para que todo saíse á perfección e os visitantes levasen un bo sabor de boca.

    Entre tanta troula, fun recoller os meus encargos, sen esquecer os cubertos nin o pan, que nunca pode faltar para rebañar a salsa que sae da mistura do aceite, o sal e o pimentón que deixa o polbo á feira na tapa de madeira. Centos de persoas andaban dun lado para outro buscando onde facerse un oco. Polas mesas víanse desfilar racións de polbo á feira, empanada e toda clase de mariscos, pero, por riba de todo, o que máis abundaban eran os pratos baleiros. Nun recuncho, unha peña do Grove, uns trinta membros vestidos a xogo con camisas divertidas, daba boa conta da cea, sen parar de comer nin de beber.  E para rematar a velada, a música en directo puxo a nota xuvenil nun ambiente festivo que xa descansa ata o vindeiro ano.

    Un operario reparte fideos con marisco ao carón do mostrador. | Bianca Basediós

    Como ben lembra meu avó, cando esta cita naceu alá polo 1963, non era máis ca unha pequena xuntanza de veciños para compartir o que daba o mar. Hoxe enche as carpas de visitantes chegados de Madrid, León ou Santander.

    Bianca Basdediós

    Estudante do cuarto curso do Grao en Xornalismo na Universidade de Compostela

  • “O esencial é invisible aos ollos”

    “O esencial é invisible aos ollos”

    Andrés Jiménez Abad durante a súa charla | Cedido, CM Arosa.

    O Colexio Maior Arosa comeza o seu curso académico cun coloquio sobre O Principiño

    “O esencial é invisible para os ollos”, unha frase que a moitos lles soará, xa que pertence ao mítico libro de Antoine de Saint-Exupéry, O Principiño. Unha obra que seguramente todos lerían de pequenos, pero na tarde-noite do xoves 8 de agosto, no acto de apertura de curso do Colexio Maior Arosa, tivo un especial protagonismo.

    Chegar ás instalacións da residencia universitaria era como entrar nunha gala, chea de persoas cos seus mellores traxes e o reencontro entre varias caras coñecidas que aínda non se viran ao empezar o curso. Os asistentes baixaron ao salón de actos, onde comezou a parte formal do evento. Na mesa atopábanse: o secretario xeral de Universidades da Xunta de Galicia, José Alberto Díez de Castro, acompañado pola directora do centro, Ana Álvarez Rosendo; o presidente do Padroado do Colexio Maior Arosa, Evaristo Alonso; e o relator da charla, o filósofo Andrés Jiménez Abad.

    Tras unhas palabras por parte da directora do centro e do representante da Xunta, a decana do Colexio Maior, Emiliana Rey, leu a memoria de actividades do curso anterior. Lembraron todas as experiencias e vivencias nas que as residentes estiveron presentes, tanto dentro da residencia como fóra, entre as que destacaron as charlas de “Culturearte” e as convivencias como a de Tui.

    Tras isto deu paso á charla do profesor Andrés Jiménez Abad, titulada “O sentido da vida á luz do Principiño”, que comezou coa seguinte pregunta: “Quen de vós leu O Principiño?”. Multitude de persoas levantaron a man, diría que case todos os asistentes que se atopaban no salón de actos. O relator seguiu contando a súa experiencia coa obra, que, como a maioría, descubriu de neno como un bo libro. O seu frechazo con ela foi durante a súa época de instituto, momento no que descubriu que non era unha obra infantil; estaba chea de simboloxías que non eran apreciables a simple vista, xa que é unha novela que non di, suxire. Así que poderiamos aplicar dentro do propio libro que “o esencial é invisible para os ollos”.

    Isto remárcase desde antes do primeiro capítulo coa dedicatoria ao seu amigo Léon Werth, que nese momento estaba a ser perseguido polo réxime nazi debido a que era xudeu. Pero non ao Léon Werth dese día, senón ao Léon Werth de cando era neno, xa que os nenos son as únicas persoas capaces de ver limpamente o mundo, como se ve no primeiro capítulo.

    Neste aparece a mítica imaxe do sombreiro ou, o que é o mesmo, a serpe que tragou un elefante. Tamén no primeiro capítulo nárrase a historia dunha persoa que parece ser o propio autor, onde se fala do principal tema do libro: atopar o teu sitio no mundo. Neste relato conta que un neno quería ser pintor, pero como lle dixeron que non valía, fíxose piloto. “Unha boa profesión”, explicaba o relator, pero nunha travesía polo deserto tivo un fallo no seu motor, “non no motor, no seu propio motor”, remarcaba Jiménez Abad. Aterra de maneira forzosa no deserto con apenas auga para oito días.

    Nun deses días aparece un neno que lle pedía un cordeiro, momento no cal o narrador, que se dera conta de que levaba toda a súa vida facendo cousas que non o enchían, ten que volver á súa verdadeira paixón: debuxar. O neno pídelle un cordeiro ata que, tras varios intentos errados, debúxalle unha caixa con buratos dicindo que aí está o cordeiro que lle gusta. O neno sorrí e marcha feliz.

    Esta primeira reflexión foi a máis salientable, cunha frase que roldou na miña cabeza durante toda a charla: “Se vives para traballar e quedas sen traballo, perdes por completo a túa vida por non buscar unha vida feliz”. Outra das visións que me deixou esta parte é que a vida é un deserto e a felicidade non se atopa nos oases, senón ao saír del.

    Tras isto continuou a charla con outras reflexións un pouco máis obvias, como que os planetas nos que vivían os personaxes eran un reflexo da súa vida. Outras como que as aparencias enganan ou o non saber o que se ten ata que se perde (en alusión á rosa do seu planeta en comparación con outras rosas).

    O relator tivo que rematar antes de contar todo o que quería nunha charla na que varios dos asistentes coincidiron na extensión: “Foi bastante longa, pero gustoume bastante”. E, tras as palabras do relator, comezou a parte menos solemne.

    Durante a cea, tiven a oportunidade de poder falar con Jiménez Abad, co que mantiven unha interesante charla sobre a literatura xuvenil. Falamos das opinións do profesor Jesús G. Maestro, que ten unha opinión contraria: “Paréceme unha parvada o que di do Principiño e de Platero y yo. Eu opino practicamente o contrario”, explicaba entre risas.

    En definitiva, o acto de apertura do Colexio Maior Arosa non só marcou o inicio dun novo ano académico, senón que ofreceu unha profunda oportunidade para a contemplación persoal. A inspiradora intervención de Andrés Jiménez Abad convidou a todos a mirar máis aló do evidente e a encarar esta nova etapa vital. Tamén, do mesmo xeito que na obra de Saint-Exupéry, as metas verdadeiramente valiosas e as aprendizaxes fundamentais da vida residen naquilo que se cultiva desde o interior.

    Nicolás Silva

    Estudante do cuarto curso do Grao en Xornalismo na Universidade de Compostela