Categoría: Sociedade

  • Jacobo Pérez, alcalde de Caldas de Reis: “É moi reconfortante ver como todo o traballo levado a cabo serviu para algo”

    Jacobo Pérez, alcalde de Caldas de Reis: “É moi reconfortante ver como todo o traballo levado a cabo serviu para algo”

    Jacobo Pérez explica o acordo acadado entre administracións e veciñanza para desviar a Variante Oeste e evitar o impacto nos núcleos habitados

    O alcalde nunha das zonas ás que máis afectaba a Variante Oeste | Ana González

    Despois de tres meses de incertezas e intensas mobilizacións nos tramos afectados polo proxecto, o concello de Caldas de Reis confirma a paralización do trazado orixinal da autovía de acceso ao porto de Vilagarcía de Arousa dende a AP-9.

    O proxecto inicial, que contemplaba a expropiación e derrubamento de case medio centenar de vivendas familiares do municipio, quedou definitivamente descartado este pasado setembro despois de longas negociacións por parte do concello, as plataformas de veciños afectados e as delegacións do goberno. O novo proxecto que se levará a cabo discorrerá por unha nova ruta alternativa que evita os núcleos habitados.

    Para coñecer como se levou a cabo toda esta situación falamos con Jacobo Pérez Gulín, alcalde de Caldas de Reis, para saber como se xestionou esta crise e como ven dende a veciñanza esta victoria.

    O alcalde, Jacobo Pérez, nunha das zonas máis afectadas pola Variante Oeste. | Ana González

    Dende o momento no que se coñeceu as zonas polas que pasaba este proxecto da Variante Oeste apareceu unha gran oposición veciñal. Cal foi a actuación por parte do concello ante esta situación?
    Nós dende un primeiro momento posicionámonos de forma contundente de parte dos veciños. Ao coñecer a intencionalidade de realizar este proxecto, comezamos a mobilizarnos en diferentes reunións coas distintas administracións correspondentes e tamén co delegado do goberno, Pedro Blanco, reunión á cal fun con distintos representantes das plataformas de veciños. Estas eran reunións nas que pedíamos de forma reiterada que se buscasen solucións que afectasen de forma mínima aos veciños dos concellos e que fosen conscientes de toda a problemática que estaba supoñendo en todas as parroquias afectadas.

    “Nós dende un primeiro momento posicionámonos de forma contundente de parte dos veciños”

    Falando de plataformas veciñais, cales eran as parroquias máis afectadas por esta variante e de que forma podería afectar a Caldas que se levase a cabo ese proxecto?
    As parroquias máis afectadas por esta variante eran Godos, Saiar, Bemil, Arcos da Condesa e Santa María. De oito parroquias rurais que ten o concello, cinco estaban afectadas, porque dentro do estudo deste proxecto había seis alternativas e en función da que se escollese podía afectar a unha parroquia ou a outra. Principalmente a que máis afectada estaba era Godos porque todas esas alternativas nacían alí entón en función de cal se escollese afectaba a unha parte ou a outra, polo que nese caso sería de falar de destrozo en calquera lugar. Se falamos xa de como afectaría a Caldas centro, que non pasen os vehículos pesados por aí sería beneficioso, xa que non se formarían retencións en horas puntas, pero consideramos que non era unha solución compensatoria se temos en conta todo o dano que ocasionaría.

    Veciños das parroquias de Caldas de Reis protestando pola realización da variante | Martina Miser (La Voz de Galicia)

    E cal foi a resposta por parte das delagacións ante estas peticións?
    Eu persoalmente considero que entenderon a nosa postura, foi unha resposta receptiva polo menos por parte das delegacións correspondentes, que intentaron buscar solucións e transladarlle ás partes superiores todo o que podería repercutir que se levase a cabo este proxecto.

    E, xa que di que por parte das delegación entenderon a vosa postura, cal cres que é o motivo polo que querían levalo a cabo dende un primeiro momento?
    Nós entendemos que eles quixeran facer un acceso ao porto de Vilagarcía porque é, cando menos, estratéxico para o Estado e que pensasen tamén que a realización deste proxecto sería moi importante á hora de reducir tráfico por todos os camións que terían que pasar polo centro da vila. O problema é que esa suposta situación que eles plantexaban non ía mellorar a situación, ou non a mellora tanto, como para perxudicar de forma tan grande ao futuro de parroquias como Godos, a máis afectada polo proxecto, ou ás parroquias do concello de Portas que tamén se vían moi afectadas. Tamén entendemos que esta proposta é, medioambientalmente falando, a proposta máis ecolóxica de todas, ao contruirse na zona do río con menos risco de inundación, pero tamén temos que ter en conta que Caldas está bañada por dous ríos e o risco de inundación podía seguir aí. Nós de todas formas non temos a capacidade técnica para ir en contra dun estudo ambiental, pero si que a temos para tratar o estudo social, demográfico e económico que acarrea a realización deste proxecto e todo o impacto negativo que toda esta variante fai.

    Estudo do novo proxecto | Imaxe cedida polo Concello

    Por parte do Partido Popular de Caldas de Reis (a oposición) levaron a cabo unha iniciativa tamén para recoller sinaturas e paralizar este proxecto. Que vos pareceu dende o concello esta iniciativa? No caso de que a situación houbese ido a máis, seríades capaces de formar alianza con tal de parar a realización desta variante?
    Por suposto, nós dende un primeiro momento consideramos que isto non era un tema para polarizar nin diferenciar entre bos e malos, estabamos todos ao tanto da situación e como se di normalmente: todos postos á unha. Ao final o importante é que non se realizase todo ese dano sobre o noso concello e, no caso de que fose necesario colaborar, cremos que por ambas partes sería de boa acollida.

    “Ao final o importante é que non se realizase todo ese dano sobre o noso concello”

    Xa para rematar, podería contarnos como recibiron no concello a nova proposta de proxecto? Como se vería afectado o concello desta forma?
    Pola nosa parte estamos moi contentos por esta nova proposta, xa que afectaría de forma mínima ao municipio e ás súas parroquias e, polo tanto, non afectaría tampouco aos veciños e ás súas vivendas, que dende un primeiro momento era o que máis nos preocupaba. Este novo proxecto plantexa unha forma de conectar ambas partes, a AP-9 e o porto de Vilagarcía, sen afectar a ningunha zona residencial. Sería un par de quilómetros máis pero non se levaría a cabo ese destrozo do que falabamos antes. É moi satisfactorio ver como todo o traballo levado a cabo dende o concello e dende a veciñanza non foi en van e como se puido buscar unha solución coa que todos puidésemos estar conformes.

    Ana González Chogó

    Estudante do cuarto curso do Grao en Xornalismo na Universidade de Compostela

  • Chef Rivera e Alejandro Rivera: “O restaurante forma parte da historia da vila”

    Chef Rivera e Alejandro Rivera: “O restaurante forma parte da historia da vila”

    O restaurante padronés cumple 50 anos en activo, consolidándose como un referente na cociña do concello

    José Antonio Rivera, Chef Rivera, e Alejandro Rivera no seu restaurante en Padrón | Carla del Río Otero

    O restaurante Chef Rivera, un dos establecementos hostaleiros máis recoñecidos de Padrón, celebra este ano o seu 50 aniversario, despois de abrir as súas portas o 19 de marzo de 1976. Fundado polo chef José Antonio Rivera Casal e a súa muller, Pierrette Armero, o negocio continúa coa participación do seu fillo Alejandro Rivera, que acompaña o seu pai nos fogóns. Coincidindo con esta efeméride, a Fundación Amigos de Galicia concedeulles a súa Medalla de Ouro a José Antonio e Pierrette, en recoñecemento á súa traxectoria profesional e ao seu compromiso coa entidade e as súas iniciativas sociais.

    Este ano cumprides 50 anos co restaurante. Tras tantos anos detrás dos fogóns, que queda nesta cociña daquela que comezou en 1976?

    Chef Rivera: Nada, non ten nada que ver. Eran outros tempos, daquela era unha cociña moi arriscada aquí, porque claro, viñamos de cociñar nos mellores restaurantes de Londres, de París, e claro, Padrón é Padrón. E entón, nun principio, case foi un fracaso. Tivemos que cambiar o concepto que tiñamos e adaptarnos un pouco aquí. Sempre tendo en conta que hai que actualizarse, pero aquela idea revolucionaria en Padrón non daba. Póñoche un exemplo, daquela facíamos un tartar de salmón e cando lles dicías que era un peixe cru, dicían: «Estás tolo, a min faimo á prancha». Eran pratos que hoxe en día si que teñen sentido, pero daquela non. E ao final pois tivemos que facer unha cociña máis de aquí, aínda que sempre tivemos presente ir renovando e facendo cousas distintas, claro.

    Que dificultades encontra un restaurante de cincuenta anos de historia para adaptarse ás novas xeracións de consumidores?

    CR: A ver, adaptarse, si, pero tendo en conta sempre que a cociña… A xente, a gran maioría, o que quere é comer. Tamén hai que estar ao día, hai que facer cociña, pero iso dache un cinco por cento de beneficio. Iso dito polo mellor restaurante do mundo. Ferran Adrià, cando lle preguntan que porcentaxe cre que lle gusta este tipo de cociña Michelin e tal, di que un cinco por cento. Claro, un cinco por cento en Padrón non comes. Pero é que non é en Padrón, vouche máis lonxe aínda: en ningún lado. É que é moi arriscado dicilo, pero normalmente un restaurante con estrela Michelin, se non ten algo de apoio por outro lado, só con iso non é negocio, non é rendible. E a proba é que, cando viñemos, quen tamén facía un tipo de cociña estilo estrela Michelin non tiña ningún apoio de fóra para poder seguir adiante.

    Aljandro Rivera: Se non tes ingresos doutro lado, nada.

    CR: E eu aquí, naquela época, non tería ingresos por outro lado. Entón eu tiven que adaptarme, porque se non tería que pechar. Non hai máis.

    Agora están de moda os restaurantes de degustación que poñen pratos moi pequenos, que che cobran cen ou douscentos euros por un menú. Que opinades vós dese concepto de restaurantes?

    CR : Non é rendible. Un restaurante cunha estrela, se non ten outra forma de ingresos non vai chegar a moito. Normalmente, economicamente, un restaurante con estrela Michelin non é rendible.

    AR : Eu non opino o mesmo, de feito,  non vexo que pechen. Vexo que cada ano hai máis restaurantes con estrela Michelin en Galicia e só pecha un cada tres ou catro anos.

    Falabamos antes da innovación. Pensades que coas novas xeracións estanse perdendo as receitas tradicionais? Que credes que está a fallar para que non se retransmitan eses coñecementos?

    AR: Eu penso que son os tempos. A xente non ten tempo para facer unha pota de callos, por exemplo. Despois tamén hai moita xente que vai estudar fóra, entón non está tanto na casa. Antes as familias vivían todas nunha casa, entón era máis fácil que aprendeses a facelo da túa nai ou da túa avoa.

    CR : Home, agora coas películas e todo iso, a xente ten como pouca capacidade de atención. Por iso, polo típico, non? Que estás vendo unha película e, no medio, póñeste a mirar o móbil. Pois entón imaxínate para aprender a facer unhas lentellas.

    E onde credes que está a fronteira entre a preservación da gastronomía tradicional galega e esa innovación?

    CR: Para min non hai, para min é todo o mesmo. Non hai cociña moderna ou cociña tradicional. Hai cociña boa e cociña mala. Ti podes facer unha xelatina pero, con que fas a xelatina? Cun líquido. E como fas ese caldo? Pois, se o fas ben, tes que facelo da maneira tradicional. Despois, en vez de nunha sopa, preséntalo nunha xelatina, pero a base segue sendo a mesma. Para facer as innovacións tes que saber a base da comida.

    Que importancia ten o produto local no restaurante?

    CR: Home, moi importante, claro. A lamprea, por exemplo. A lamprea cómese aquí e en poucos sitios máis. E a lamprea si, é das poucas cousas que nos quedan a nós, porque o salmón non se pode, a troita non se pode, o reo non se pode.. A lamprea, de momento, toquemos madeira, é das poucas cousas importantes, claro. Nós temos xente que vén da Coruña, de Ferrol, a comer lamprea.

    Que considerades que aporta este restaurante á cultura local padronesa?

    CR: Home, a xente ten recordos. Son moitos anos e moitos dos padroneses casáronse aquí, que levamos xa 20 anos facendo vodas.

    AR: Hai moitas veces que ven xente e dinos que teñen recordos de vir comer co seu avó. Tantos anos dan para moito, evidentemente. Forma parte da historia.

    Que estratexias tendes para o futuro?

    AR: Non é fácil. Non, é que ti tes que adaptarte un pouco aos clientes. Podes ir evolucionándoos un pouco, pero tamén en función da xente que che veña, ¿sabes? Non vas coller ti e botar a xente que leva vindo tantos anos. Vas acostumándoos a outras cousas e, se lles gustan, pois podes seguir por aí. E se non, pois tes que cambiar.

    Carla del Río

    Estudante do cuarto curso no Grao en Xornalismo na Universidade de Santiago de Compostela

  • Ribeira dáse a man contra o cancro de mama

    Ribeira dáse a man contra o cancro de mama

    A Asociación Española contra el Cáncer (AECC) adiantou a conmemoración do Día Mundial contra o Cancro de Mama, que se celebra o 19 de outubro, cunha cadea humana

    Ribeira


    A cadea humana tomou a rúa Campo de Marte | Andrea Abad

    O sábado de mercado ten un ritmo propio. O balbordo dos postos, as conversas espontáneas e o balanceo das bolsas ao ritmo dos pasos compoñen a banda sonora a súa banda sonora. O arrecendo do café mestúrase co aire salgado que chega do mar, mentres nas terrazas os clientes apuran o vermú antes de regresar a casa. Todo semella seguir o ritmo habitual dunha mañá de outubro.

    Porén, hai máis movemento do habitual. Na zona do Malecón, a delegación local da Asociación Española Contra el Cáncer (AECC) prepara unha cadea humana para dar visibilidade á enfermidade, unha convocatoria que coincide coa celebración do Día Mundial contra o Cancro de mama. A xornada comezou a primeira hora da mañá coa instalación dunha mesa de donativos á que os veciños “responderon con xenerosidade”, segundo explica a presidenta da entidade local, María Jesús Paz. Despois de pedir colaboración, tocaba facer visible a causa.

    Arredor das 14:00 comezan a achegarse as primeiras persoas ao punto de encontro, paralelo á praza. Chegan de dúas en dúas e van conformando un grupo cada vez máis diverso, pero cun elemento común: a roupa rosa. A cor, que simboliza a loita contra a enfermidade, aparece en chaquetas, bufandas e lazos prendidos no peito.

    O día está marcado por un frío que se mete polas mangas e obriga a esconder as mans nos petos. O sol, baixo e oblicuo, apenas chega ao fondo do corredor que forman as fachadas da rúa Campo de Marte, contigua ao Malecón. Na luz do mediodía cólase un ton pálido, case de inverno temperán. Con todo, ninguén ten intención de marchar.

    Pasados dez minutos, unha muller estendeu a man para a outra a collera, dando inicio á cadea. Un a un, os presentes foron sacando as mans dos petos para ofrecérllelas á persoa que tiñan ao lado. Os dedos únense e a fila comeza a adquirir unha forma propia e a cor rosa debuxa unha liña sobre os tons apagados das rúas de pedra. O frío, que sempre gaña na soidade, comeza a perder forza ante a unión da xente.

    A cadea non chegou a pecharse porque ninguén tivo o valor para facelo. O xesto non pasa desapercibido entre as persoas que pasan e non son poucas as que frean o seu camiño para unirse á reivindicación. Dende as terrazas que rodean o lugar, moitos camareiros deixan os panos nas mesas para unirse aos seus veciños. No acto participa tamén a alcaldesa, María Sampedro, acompañada do seu fillo. Xunto a ela, o Tenente Alcalde Vicente Mariño e o conselleiro de Mar e Festexos, Fernando Abraldes danse a man para demostrar que o cancro de mama non é só unha preocupación feminina.

    Un neno fíxase do vento que move as follas con agresividade e pregunta en voz alta se a cadea non se vai romper. “Non, porque somos moitos”, responde a muller que lle colle a man. Este sóltase para contar cos dedos: “Un, dous, tres… xa non sei máis”. Cincuenta é un número moi alto para un rapaz tan pequeno, así que remata dando por boa a súa propia conta: “Somos moitísimos!”.

    Entre as mans enlazadas circulan apertas, preguntas e palabras de ánimo que apenas sobresaen por riba do murmurio da rúa. No medio da cadea, unha muller pregúntalle a outra: “Que tal estás?”. Ana, quen padece a enfermidade, responde: “Estou, que é o importante”. A conversa semella deter o tempo durante uns instantes antes de que o vento a leve. A súa compañeira apertoulle con forza a man para demostrarlle que estaba aí con ela, porque “as palabras xa non eran suficientes”.

    Entre os participantes non faltaron as mensaxes de ánimo| Andrea Abad

    Coa fila formada, toma a palabra María Jesús Paz. Define a xornada como unha “data importante” e agradece a asistencia dos veciños. A presidenta da asociación insiste na necesidade de que a poboación participe nos programas de cribado, unha das principais ferramentas para detectar a enfermidade antes de que presente síntomas.

    Ao igual que co inicio, ninguén anunciou o final. Ao rematar o discurso, unha das participantes comezou a aplaudir, creando un efecto dominó no resto dos presentes. As mans sóltanse pouco a pouco e algunhas tardan en volver aos petos. O mercado recupera entón o seu ruído de sábado, pero na rúa aínda queda a sensación de que, durante uns minutos, ninguén tivo frío.

    Andrea Abad

    Estudante do cuarto curso do Grao en Xornalismo na Universidade de Compostela

  • Máis de 3.000 persoas marchan unidas contra o cancro en Vigo 

    Máis de 3.000 persoas marchan unidas contra o cancro en Vigo 

    A primeira marcha contra o cancro da cidade olívica contou con probas de 10 e 5 quilómetros e unha andaina 

    Mario Rodriguez, o gañador na categoría masculina da carreira de dez quilómetros, cruzando a meta tras completar a proba en 24 minutos e 56 segundos | Marta López Castro 

    “Eu quero dicirlle dende aquí, a toda España, que se poñan en marcha contra o cancro; mais non só hoxe, senón todos os días do ano”, con esta frase inauguraba o alcalde da cidade de Vigo, Abel Caballero, a primeira marcha contra o cancro da cidade o pasado 18 de outubro. 3.268 persoas congregáronse fronte á sede da Asociación Española Contra el Cáncer (AECC) en Vigo, situada na rúa Venezuela, para amosar o seu apoio e colaborar nesta causa.  

    Pouco despois das 09:00 da mañá, a xente comezaba a facer fila diante da sede da AECC en Vigo para recoller os dorsais e as camisetas coas que participarían nas probas desta xornada. Pouco a pouco, prendas verdes foron enchendo a rúa entre quentamentos e fotografías conmemorativas ata que, ás 09:30, os encargados da organización presentaron a uns invitados moi especiais: o superheroe Spider–Man e a Legión 501, a asociación que, cun chisco á saga de películas La guerra de las galaxias, apoian a diversas causas. Todo foron risas, fotos, apertas e conversacións ata que lle chegou a hora ao alcalde da cidade olívica de dar o seu discurso, precedido polas palabras da presidenta provincial da AECC en Pontevedra, Ana García, e do presidente da delegación da asociación en Vigo, Martín Lázaro. Caballero non dubidou en afirmar: “Viva a Asociación Española Contra el Cáncer, porque sodes imprescindibles” e, por suposto, agradecer a colaboración de todos os presentes. 

    O alcalde da cidade de Vigo, Abel Caballero, xunto a Ana García, Martín Lázaro e membros da AECC na inauguración da I marcha contra o cancro en Vigo | Marta López Castro 

    A primeira proba do día comezou ás 10.00 cando os participantes na carreira de 10 quilómetros saíron en dirección á rúa Pizarro entre aplausos e gritos de ánimo. Os corredores percorreron a Travesía de Vigo e a Vía Norte ata chegar á rúa de Urzaiz, Príncipe e á Porta do Sol. O trazado continuou pola rúa Elduayen, o Paseo de Alfonso XII, Falperra e Cachamuíña para percorrer a Ronda de Don Bosco e subir a rúa de Enrique Blein Budiño para chegar ao punto de partida e finalizar a primeira volta desta proba. 

    Soamente pasaban 24 minutos e 56 segundos do inicio da proba cando Mario Rodríguez pasou pola meta por segunda vez, converténdose no gañador desta categoría. “É un pracer que tanta xente se una a esta causa”, asegurou o gañador unha vez rematada a proba, que amosaba unha grande alegría malia a súa fatiga. Mario tamén afirmou que “gañar é o de menos, isto é por unha causa e que haxa tanta xente aquí xa é unha vitoria para min”, resaltando así a grande importancia deste evento. Por outra banda, Ella Martín e Rebeca Perea encabezaron a clasificación feminina ao cruzar a meta collidas da man e parar o cronómetro aos 29 minutos. “Á metade da carreira decidimos que iamos a chegar xuntas, é o que máis sentido tiña”, comentou Ella unha vez recuperada do esforzo final. 

    Ella Martín e Rebeca Perea, as gañadadoras na categoría feminina da carreira de dez quilómetros, cruzando a meta tras completar a proba en 29 minutos | Marta López Castro 

    Ademais dos máis de 3.000 participantes, na rúa xuntáronse centos de persoas que, entre apertas, aplausos e gritos de apoio, non deixaron que ningún corredor chegase á meta sen sentirse arroupado por eles.  

    Posteriormente, ás 11:30, comezou a proba de cinco quilómetros, á que seguiu a andaina. Estes dous eventos permitiron que moitas máis persoas, con diferentes preparacións físicas, tamén puidesen participar na primeira edición da marcha contra o cancro en Vigo. 

    Unha vez rematadas todas as probas, procedeuse á entrega de premios. Todos os gañadores tiñan algo en común: a alegría de ter formado parte desta iniciativa que foi todo un éxito. Pero, sen dúbida, o gran éxito da xornada foi o posto de “merchandising” da AECC, sempre con decenas de persoas ao redor desexosas de aportar o que puidesen para a investigación desta enfermidade.  

    Tras a grande acollida desta iniciativa, non hai dúbida de que o vindeiro ano a Asociación Española Contra el Cáncer en Vigo organizará unha segunda edición desta marcha para continuar investigando e apoiando ás persoas que padecen esta enfermidade. 

    Marta López Castro

    Estudante do cuarto curso do Grao en Xornalismo na Universidade de Santiago de Compostela

  • O Feirón de Sada: o retrato atemporal dunha vila que se pensa en colectivo

    O Feirón de Sada: o retrato atemporal dunha vila que se pensa en colectivo

    Percorrendo as rúas e calellas de Sada un sábado calquera pola tarde pode facerse unha radiografía da súa cotiandade. O coñecido Feirón leva xa case 50 anos transformando o espazo público e converténdoo nun diálogo colectivo 

    Un vendedor no seu posto no Feirón de Sada | Claudia Varela Lourido 

    As rúas escoitan o ruxerruxe do día a día nunha vila mariñeira. Poderían ser moitas, pero desta vez a protagonista é Sada. Son moitos os símbolos históricos e culturais desta pequena localidade da comarca das Mariñas, mais hai un que segue vivo grazas á espontaneidade dunha cita case cincuentenaria. Dende o ano 1977, o Feirón transforma cada sábado as rúas de Sada nun retrato atemporal. 

    Eran as seis da tarde dun deses sábados solleiros de outono e no Feirón a dinámica é a de sempre. Centos de persoas pasean, falan, mercan e comparten un espazo que leva anos loitando contra as dinámicas dun mundo que sempre vai con présa. Un mundo no que xa non se valora a conversa nin a empatía. Detrás dun  “A canto están os tomates?” soe ir un “Que caro! No supermercado están máis baratos”. Esa é a realidade. Nun espazo pensado para compartir, aportar e concienciar, hoxe só queda o individualismo propio dos tempos.   

    Queixos á venda nun dos postos do Feirón de Sada | Claudia Varela Lourido

    Dicía Conchi, unha vendedora de froita e verdura que vén desde Beira, preto de Carral, que nos últimos anos o Feirón de Sada reviviu. Pese ao cambio de paradigma na mentalidade dos clientes, Conchi sempre fala con xente nova que se achega, consome e aproveita espazos coma este para facer a compra. Porén, o optimismo que ela irradia contrasta cos testemuños doutros feirantes que hoxe notan un desinterese moi grande. Explicaba Ramiro, un vendedor moi coñecido cunha explotación agrícola no Val de Barcia (Carral), que cada vez é máis difícil seguir adiante por toda a competencia que hai. Fillo dunha das primeiras mulleres que chegaron a esta feira para vender queixos, Ramiro é unha desas persoas que cada sábado ve pasar centos de persoas que hoxe entenden este espazo doutra maneira. 

    Conversas nun dos postos do Feirón de Sada | Claudia Varela Lourido 

    No imaxinario colectivo atópase a feira galega como espazo de intercambio e de cotiandade. Se cadra, segue sendo así. O Feirón de Sada foi cambiando e adaptándose ao devir dos tempos, pero calquera que camiñe polas súas rúas poderá comprobar que aquí aínda pervive a esencia do colectivo. Hai moita xente que segue escollendo o produto local perante as grandes tendas, mais outras persoas atopan no Feirón un lugar de ocio e convivencia. Aqueles postos onde apenas había froitas, verduras e carnes deron paso a unha gran variedade de produtos; roupa, zapatos, xoiaría, accesorios, xoguetes. Vangarda e tradición conviven nesta singular feira que une xeracións de veciños e ‘venideros’ e fai deste momento un auténtico canto á colectividade. 

    Do bulicio á noite senlleira 

    Son case as oito da tarde e moitos postos comezan a recoller. O bulicio que ateigou as rúas de Sada durante a tarde semella quedar moi lonxe. O silencio da noite ameaza e o cansazo aparece nas facianas dos feirantes. Algúns postos están case baleiros e outros aínda teñen mercancía dabondo. Moitos dos que se achegaron a pasear, mercar ou relear camiñan agora cara aos aparcadoiros. Outros arrexúntanse nas cafeterías que volven á súa actividade habitual trala trasfega da tarde. 

    Sexa como for, rematou outro sábado máis para a veciñanza dunha vila que aínda ten a sorte de atopar no espazo público un lugar de encontro. Sada, coma moitas outras localidades, foi converténdose paulatinamente nunha vila determinada polo dualismo entre o traballo e o descanso. Polo tanto, continuar fomentando espazos nos que impera a lembranza colectiva e o fomento da economía local é un acto de rebeldía nos tempos que corren. 

    Un vendedor no seu posto no Feirón de Sada | Claudia Varela Lourido 

    Di a artista Rita G. Rivera que a contorna non é un espazo neutro, senón un reflexo da alma colectiva. É, no fin de contas, unha proxección psíquica na que os habitantes e a paisaxe se transforman mutuamente. O diálogo multitudinario que se establece cada sábado no Feirón de Sada é o vivo reflexo dun lugar que aínda se aferra á humanidade. A través dunha tradición compartida e herdada, a veciñanza de Sada é quen de atopar un espazo colectivo no que socializar arredor do territorio. Contemporaneidade e raíces coexisten nesa alma colectiva que se articula arredor dunha feira de case 50 anos de historia. 

    Claudia V. Lourido

    Estudante do cuarto curso do Grao en Xornalismo na Universidade de Compostela

  • En Moaña, #CoaSaúdeNonSeXoga

    En Moaña, #CoaSaúdeNonSeXoga

    A veciñanza leva mobilizándose desde 2021 para reclamar a volta do servizo de Urxencias

    Moaña

    Pancarta situada ao comezo da vila de Moaña avisando da falta de urxencias médicas. |Clara Castilla

    A veciñanza de Moaña xa vai camiño das 260 semanas de mobilizacións continuas para esixir á Xunta de Galicia o restablecemento presencial das urxencias médicas e do PAC (Punto de Atención Continuada) no municipio, suprimidas en marzo de 2020. Co gallo da crise sanitaria da Covid-19, o Sergas decidía centralizar as urxencias de todo O Morrazo no PAC de Cangas, suprimindo o servizo médico nocturno e de fins de semana. Esta atención viña prestándose na Casa do Mar de Moaña desde principios dos 90, momento no que a Xunta estruturou a rede de Puntos de Atención Continuada en Galicia para dar cobertura sanitaria fóra do horario habitual das consultas programadas.

    A pandemia quedou atrás e aprendemos a convivir e a protexernos contra o virus grazas ás vacinas. A que ía ser unha restrición temporal converteuse en habitual e a veciñanza decidiu saír á rúa para esixir unha asistencia sanitaria 24/7. As mobilizacións comezaron en 2021 e continúan a día de hoxe. Ningunha mobilización social leva tanto tempo activa en Galicia.

    Detrás das reivindicacións está a Mesa Local da Sanidade de Moaña, un órgano intersectorial e unitario constituído en outubro de 2021 para canalizar de forma conxunta a indignación e a presión política e social despois de que a Xunta decidise non devolver o servizo de urxencias tras a fin das restricións máis duras da pandemia. O domingo 10 de outubro de 2021 esta Mesa convocaba unha primeira concentración. Nesa mesma semana comezaba os preparativos para canalizar a gran mobilización que tería lugar dous meses despois, o 12 de decembro de 2021. Uns 5.000 veciños e veciñas se manifestaron ese día polas rúas do concello nunha marcha masiva e histórica para o municipio.

    Até o 7 de xuño deste ano, as protestas que semanalmente congregan a unha media de 300 persoas, fixéronse ás portas da vella Casa do Mar. A partir desa data, realízanse diante do novo centro de saúde. A construción desta infraestrutura pública, que supuxo un investimento de case 9,6 millóns de euros por parte do Sergas, permitiu triplicar o espazo do antigo ambulatorio e ampliar servizos como Fisioterapia, Odontoloxía, Psicoloxía Clínica ou unha sala para ecografías. Sen embargo, estas melloras non contemplaron o restablecemento do servizo de urxencias médicas, tal como fora comprometido pola Xunta.

    En novembro de 2020, Goberno autonómico e Concello de Moaña asinan o convenio para edificar o novo centro de saúde no lugar de Sisalde. Este escrito vinculaba legalmente por primeira vez a reapertura do PAC coa construción do novo centro de saúde. Ante as reiteradas preguntas no Parlamento e as manifestacións veciñais, a escusa recorrente do Sergas pasou a ser que non se podía reabrir o PAC na antiga  Casa do Mar polas limitacións do edificio, e que a veciñanza debía agardar ás novas instalacións onde se integraría o devandito servizo. Isto non foi así e, por iso, o Concello está preparando unha demanda na xurisdición contencioso-administrativa contra a Xunta por incumprimento do convenio.

    O novo centro xa foi inaugurado o 15 de xuño de 2026, pero o restablecemento das urxencias non foi o comprometido. Certo que a vila volve ter o PAC activo, pero só de luns a venres e até as 22 horas. A partir desa hora, as fins de semana e os días festivos, as moañesas e os moañeses deben seguir desprazándose até Cangas para ser atendidos por unha urxencia médica. Tamén haberá unha ambulancia de servizo avanzado de enfermaría, pero sen médico/a.

    Unha veciña durante unha concentración diante do novo centro de saúde de Moaña. |Clara Castilla

    A cidadanía séntese enganada. O voceiro da Plataforma en Defensa da Sanidade Pública de Moaña, Gabriel Ferral, apunta que “non estamos a pedir nada a maiores. Non pedimos luxos nin privilexios. Pedimos o que está asinado. O que se financiou cos nosos impostos”. Nas súas mensaxes semanais deixa claro que a veciñanza de Moaña non vai desistir: “Imos continuar ata conseguir o noso obxectivo porque coa nosa saúde non se xoga”.

    Na mesma liña fala a alcaldesa. Leticia Santos afirma que a demanda dun servizo de urxencias médicas permanente segue a ser unha “prioridade”. A primeira edil explica que o equipo de medico/a e enfermeiro/a que traballaba no PAC de Moaña está prestando o seu servizo en Cangas. Na actualidade, polo tanto, Cangas dispón de tres equipos e Moaña, de ningún. Leticia Santos considera que as Urxencias no centro de saúde cangués “xa están colapsadas” e non reúnen as condicións para dar resposta á demanda dos dous concellos. Apoia esta afirmación cun dato: A sala de espera da instalación sanitaria de Cangas ten espazo para só nove persoas. Segundo os datos oficiais máis recentes do Instituto Nacional de Estatística (INE) e do Instituto Galego de Estatística (IGE), a poboación conxunta de Moaña e Cangas supera os 46.000 habitantes (Moaña, 19.320 e Cangas, 26.711). O número duplícase e incluso se triplica durante o verán.

    A forte mobilización e unidade das protestas só pode compararse coa intensa presión veciñal que acabou logrando a supresión definitiva da peaxe de Rande en maio de 2006, unha vitoria histórica para os viaxeiros do Morrazo. Daquela foron necesarios 8 anos de incesantes protestas que demostraron a capacidade de mobilización e a teimosía da veciñanza. Nesta ocasión, semellan estar dispostos a continuar na loita ad infinitum porque, como rezan os seus lemas, #CoaNosaSaudeNonSexoga.

    Clara Castilla

    Estudante do cuarto curso do Grao en Xornalismo na Universidade de Compostela

  • Miño paraliza o tráfico polos que quedan en terra 

    Miño paraliza o tráfico polos que quedan en terra 

    A rúa Galea volve a cortarse na cuarta mañá de protestas para esixir un aumento de prazas na liña de autobús que viaxa aos institutos de Betanzos 

    Durante a concentración a cadea humana impediu que o autobús saíse cara Betanzos. | Alicia Cernada

    A mañá arrefría na rúa Galea en Miño. Son as 7:50 horas e a luz aínda é dubidosa. A parada do autobús interurbano que empregan os rapaces para desprazarse aos institutos de Betanzos xa non é un lugar de espera silencioso, senón o escenario vivo dun cansazo que leva acumulándose durante tres anos. É venres e estase a realizar a cuarta mobilización convocada na localidade onde a veciñanza, alumnado e familias volven a encher o asfalto decididos a impedir que o autobús parta con normalidade. 

    A orixe deste conflito social e administrativo remóntase ao ano 2020, momento no que a entrada dos novos contratos de concesión coa empresa Monbus eliminou o modelo anterior e unificouse nunha única liña pública as dúas rutas que operaban ata entón: unha destinada exclusivamente ao transporte escolar e outra aberta ao público xeral. Na actualidade, un total de 79 alumnos e alumnas de bacharelato de Miño necesitan desprazarse diariamente aos centros educativos de Betanzos, como o IES Francisco Aguiar ou o IES As Mariñas. Para atender a esta demanda, a concesionaria envía habitualmente un autobús de 49 prazas que resulta manifestamente insuficiente. Aínda que nesta e na anterior xornada de protesta a compañía enviou un vehículo reforzado de 60 prazas, a capacidade segue sen cubrir as necesidades reais. O resultado diario é que entre 15 e 20 escolares quedan tirados na beirarrúa sen poder subir e decenas de mozos teñen que facer todo o percorrido de pé ao longo das curvas da estrada. 

    Ante esta situación, o Concello de Miño, encabezado polo alcalde Manuel Vázquez Faraldo, dirixiu diversos escritos de protesta á Dirección Xeral de Mobilidade da Xunta de Galicia para exixir solucións. Con todo, a administración autonómica limitouse a responder que a posibilidade de transportar pasaxeiros de pé nos autobuses interurbanos entra dentro da legalidade vixente. Unha resposta burocrática que choca coa indignación das familias e do propio goberno local, onde a primeira tenente de alcalde, Catalina Morado, sinala durante a protesta que a veciñanza “xa chegou a un límite e ocorreu o que tiña que ocorrer” tras tres cursos académicos sufrindo a mesma precariedade. O alcalde tamén criticou que o novo deseño concesional priorízase o transporte directo entre A Coruña e Ferrol, minguando os servizos dos concellos da comarca. Por este motivo, o rexedor local mantivo reunións con alcaldes e representantes municipais de Betanzos, Pontedeume, Oza-Cesuras, Paderne, Abegondo e Coirós para actuar de xeito conxunto e solicitar unha entrevista formal coa Directora Xeral de Mobilidade, mentres no Parlamento galego o BNG rexistrou iniciativas para esixir a restitución do servizo. 

    O relato cronolóxico da xornada de protesta comeza a escribirse ás 7:50 horas, cando a xente comeza a congregarse nas inmediacións da parada. Moitos dos asistentes chegan con aparencia de acabar de espertar, outros xa están vestidos e preparados para marchar despois aos seus postos de traballo, e a gran maioría acude armada con potas, tixolas, chifres e instrumentos tradicionais como trompetas e pandeiretas. O obxectivo: facer o máximo ruído posible para romper o silencio institucional. Entre quen sopra con forza o pito atópase Marta Blanco, veciña de Miño que explica con impotencia a situación do seu fillo, usuario do servizo este curso, quen xa quedou tirado na parada por falta de sitio e a única alternativa para que non perdese as súas clases foi pagar un taxi do seu propio peto. 

    Sobre as 8:00 horas, a multitude que se atopaba dispersa nas inmediacións da parada desprázase cara o primeiro paso de peóns da rúa Galea, ocupando a calzada e impedindo a circulación de calquera vehículo. Ás 8:04 horas fai a súa entrada o autobús, esta vez de 60 prazas e non 40 como ocorre os días que non hai manifestación. Os estudantes comezan a acceder ao vehículo, enchéndoo por completo xa nesta primeira parada. Mentres tanto, os pais e veciños que permanecen no asfalto intensifican o estrondo dos seus aparellos. Outros manifestantes limítanse a manter o bloqueo de xeito silencioso e firme para impedir o avance do transporte. É o caso de Víctor Hugo Sousa e da súa nai, entre o son das pandeiretas e os berros da protesta, explican que na actualidade ninguén da súa familia vai estudar a Betanzos, pero que el mesmo padecera o problema durante a súa etapa no IES Francisco Aguiar, onde moitas veces tivo que viaxar de pé. Víctor Hugo e a súa nai levan vindo aos catro venres de manifestación porque o vindeiro curso a súa irmá pequena comezará o bacharelato nun dos institutos brigantinos e non queren ver como “ten que quedar en terra porque non hai bus”. 

    O alumnado enche o bus xa na primeira parada. | Alicia Cernada

    Mentres transcorre a mobilización e se escoitan consignas na rúa como: «Saímos á rúa, ou todos ou ningún», o bloqueo mantense firme. Non foi ata ás 8:45 horas cando o alcalde se dirixe aos presentes para facer un chamamento público á veciñanza co fin de manter e sumar apoios nas vindeiras convocatorias. Foi nese intre cando se da por finalizado o boicot pacífico, permitindo que o autobús inicie finalmente a súa marcha cara a localidade veciña, completamente cheo e sen marxe para recoller nin un só pasaxeiro máis no resto das paradas do traxecto. 

    Alicia Cernada

    Estudante do cuarto curso do Grao en Xornalismo na Universidade de Compostela

  • Oktoberfest paradiñá: a excusa para poder xuntarse despois do verán e antes do magosto 

    Oktoberfest paradiñá: a excusa para poder xuntarse despois do verán e antes do magosto 

    Co obxectivo de facer xuntanza, a aldea de Paradiña reúnese no seu local social para crear unha nova tradición

    Mesa da Oktoberfest no comezo da festa | Carolina Pérez

    A historia comeza coma sempre. Todos xuntos no local social do pobo (O Chiringuito) coa intención de crear outra festa para xuntarse. Unha situación que se repite máis do habitual na aldea. Polo que me contaron, a cuestión foi que algúns propuxeron instaurar un novo concepto en Paradiña.  

    A fin de semana anterior á ponte do 12 de outubro, tomando o vermú coma sempre o domingo; uns poucos comenzaron a falar daquilo da Oktoberfest. Esta festa alemá, que se realiza ca chegada do outono e na que se bebe cervexa e se comen salchichas, era perfecta para ter una excusa para facer xuntanza antes da chegada do magosto. Por iso, se decidiu facer unha vesión paradiñá desa tradición da Alemaña que moitos (que non moitas) visitaran, noutras circunstancias, claro está.  

    Paradiña é unha aldea pequena da provincia de Ourense. Na comarca da Limia, escóndese unha parada pequena durante o camiño cara Compostela. Cun pozo e un cruceiro, comezouse a crear – alá por antaño – un núcleo de poboación pequeno pero con moito que contar. Dende pequena, paso tódolos meus veráns e vacacións de inverno na casa do avós. Esta ponte foi a excusa perfecta para achegarme e desfrutar do que se estaba cocendo na miña aldea. Saber, non sabía o que estaba preparado, pero seguro tiña que algo había.  

    Tanto había que xa nada máis chegar, a miña prima Pati sorprendéume dicindo que había que ir á compra. Nós, as encargadas normalmente de facer esta tarefa neste tipo de xuntanzas, fomos a mañá do dez de outubro a conseguir todo o necesario para a Oktoberfest. Ao chegarmos, descargamos toda a mercancía no Chiringuito cunha sensación de melancolía e ilusión: o verán xa rematara e había moito tempo que non estabamos todos xuntos.  

    Ás seis e media da tarde, outros poucos – os que non viñeran con nós á compra – chegaron ao local social para organizar o que alí quedaba por facer. Cunha pequena decoración, comezaron a iso das sete a cociñar. Despois, ordearon todo e puxeron a mesa para dar por comezada a festa.  

    Oito en punto, coa puntualidade inglesa que tanto nos define en casos coma este, empezou a aparecer a xente no Chiringuito. Eu, que fun unha das inglesas, vin como se respiraban ganas de xuntanza, había unha atmosfera que inspiraba familia, unión e vínculo. Ao final, diso vai facer festas coma estas.  

    Ás oito e media, comezou a charanga Paradiña. Dentro da aldea temos moitos músicos. Entre os que tocan a gaita, o tambor, a pandereita, o violín e os que bailan pensouse sacar potencial a esa coincidencia de artistas. En consecuencia, de hai uns anos para aquí, creouse esta especie de orquesta que toca sempre que estamos todos xuntos. Esta vez, despois dun mes sen reunirnos todos coma sempre, non ía ser menos de que a banda nos deleitase con algunhas das súas composicións. Así, con pezas propias do cancioneiro popular, bailamos e rimos ao ritmo da música galega que nos define.  

    Rematada a sesión, seguiuse ca festa. Todo o que alí estaba preparado coméuse nun suspiro, para así chegar ao momento da noite. Ben entrada, púxeronse as cancións de sempre (Cariñito ou Alto prohibido pasar) e bailóuse ata que non se puido máis, pero non todos: outros decidiron compartir as súas anécdotas cos seus amigos de sempre.  

    resto que sucedeu xa é historia. Bebéuse, ríuse, coméuse, cantóuse… Realizáronse tódalas accións que se fan nunha festa pero con algo especial. Os que alí estaban sentían pertenza ao que estaba a acontecer. Paradiña é unha aldea de migrantes. Ata onde eu coñezo, os anos sesenta e setenta foron tempos de escaseza en Galicia. Iso fixo que moitos marcharan buscando un futuro mellor a outros territorios de España e Europa máis desenvolvidos nesa concepción.  

    En consecuencia, emigrados a Cataluña, País Vasco, Asturias, a propia Alemaña ou Francia; incluso cara fora de Ourense coma Vigo ou A Coruña, todos os que vamos a Paradiña imos por iso, porque alí nos sentimos comprendidos, sentimos vínculo, capacidade de entendemento. Sen querelo, estamos a facer un exercicio de terapia. Marchar do lugar que che viu medrar non sempre é sinxelo, sobre todo se non o fas por decisión propia e non das circunstancias. Así pois, Paradiña é eso, un lugar no que sentirse en familia, de sentir casa despois de levar anos e anos fóra dela. A Oktoberfest non é máis, como diciamos ao principio, unha excusa para xuntarse: para sentir iso.  

    Perspectiva do local social (“O Chiringuito”) durante a festa | Carolina Pérez.  

    Carolina Pérez

    Estudante do cuarto curso do Grao en Xornalismo na Universidade de Compostela

  • O acto de apertura de La Estila inaugura un novo curso en Santiago de Compostela  

    O acto de apertura de La Estila inaugura un novo curso en Santiago de Compostela  

    A ponencia correu pola conta de Alfonso de Aguiló, actual presidente da Confederación Española de Centros de Ensinanza, que falou de tolerancia nunha sociedade plural 

    De esquerda a dereita, Alfonso Aguiló, Miguel Jiménez de los Galanes e Mª Eugenia Pérez. | Alejandro Vázquez 

    O pasado xoves día 1 de outubro, deu comezo o curso académico para o Colexio Maior La Estila, unha institución que vai camiño do seu 80 aniversario e que ten moito arraigo en Santiago de Compostela, onde é moi común a tradición universitaria de vivir nun colexio maior cando se vén a estudar á cidade. 

    Asistiuse a unha solemne celebración de comezo de curso no edificio antigo que acollía a pais, autoridades, colexiais e mozos invitados. Pouco a pouco, estes foron enchendo as butacas do salón de actos, onde, despois de saúdos entre familiares e amigos dos asistentes, iniciaría a primeira parte do acto coa presentación e posta en valor do próximo curso de mans do director Miguel Jiménez de los Galanes. 

    A continuación, presentouse ao novo decano de La Estila, Pablo Torres, galardoado co Premio Álvaro D´Ors ao mellor expediente académico no curso anterior e que leu ante o público a memoria de actividades do curso 2025-2026. Porén, o verdadeiro reclamo desa tarde-noite aínda estaría por chegar. A ponencia correu pola conta de Alfonso Aguiló, actual presidente da Confederación Española de Centros de Ensinanza e da Rede Educativa Arenales, que falou sobre “tolerancia e liberdade nunha sociedade plural”, unha lección maxistral que non desmereceu en absoluto a expectación do auditorio e concluíu nun estrepitoso aplauso en apoio das palabras do enxeñeiro. 

    Alfonso Aguiló durante a súa ponencia. | Alejandro Vázquez 

    Como última intervención dos condutores da charla, unha representante da Consellería de Educación, como substituta do conselleiro, Román Rodríguez, felicitou a La Estila, desexándolles aos seus residentes as mellores das novas e ilusionantes proxectos para este novo curso. Acabados os discursos e calquera charla palabras prgramadas para a ocasión, deuse por inaugurado o novo curso no Colexio Maior La Estila. Agora ben, como broche da parte máis formal da cerimonia, procedeuse ao canto do mítico Gaudeamus Iguitur, himno universitario que alaba a cultura educativa que ofrece o entorno da universidade, que estivo maxistralmente dirixido polo capellán de La Estila, Don Eduardo de la Morena, e cantado a coro por todos os invitados e colexiais, que foron seguindo as letras en latín dende os panfletos que se encontraban sobre cada butaca.  

    Días como estes están marcados en negriña nas axendas de autoridades, ilustres profesionais e homólogos doutros colexios maiores como directores, membros de decanato, etc.  

    Santiago de Compostela é unha cidade cunha tradición universitaria centenaria e neste 2026 fai 531 anos dende que o seu fundador, Lope Gómez de Marzoa, estableceu un pequeno estudo de gramática no mosteiro de San Paio de Antealtares. Tamén conta con moita historia o primeiro colexio maior da cidade que foi establecido no ano 1526 no Colexio de Santiago Alfeo, o que actualmente coñecemos como o Pazo de Fonseca.  

    Dende entón, non cesaron de aparecer novos colexios maiores como unha facilidade que ofrecía a institución universitaria para promover a integración e traslado do alumnado que comezaba os seus estudos nunha nova cidade. Moitos dos colexios están ligados á tradición relixiosa, como é o caso de La Estila, Xelmírez, Arosa, Inmaculada Concepción ou mesmo Barroso, que ademáis ten tradición como centro moi relacionado co sector militar. Todos estes, sen importar se son mixtos, femininos ou masculinos, contan cos seus respectivos actos de apertura e clausura, ademais de que inclúen a imposición de becas aos seus residentes que cursan o terceiro ano e becas de honra que se conceden a profesionais ilustres que aportaron un gran valor á sociedade e á comunidade universitaria.  

    Na actualidade, os colexios maiores postúlanse coma unha alternativa ao aluguer de pisos de estudantes, unha práctica que cada vez se complica máis coa alza de prezos polo estado da crise da vivenda que asola o país. No caso de Santiago, téñense visto colas dende primeira hora da mañá para atopar pisos en inmobiliarias nas que a demanda supera e satura a oferta e acadar un piso decente por un aluguer asequible convértse en toda unha xesta.

    Alejandro Vázquez

    Estudante do cuarto curso do Grao en Xornalismo na Universidade de Compostela