Autor: Bianca Basdediós

  • Charo Barbeito, percebeira: “Ao principio, pensaba que o mundo do percebe era moi fácil e, se non me collese el, levaríame a corrente”

    Charo Barbeito, percebeira: “Ao principio, pensaba que o mundo do percebe era moi fácil e, se non me collese el, levaríame a corrente”

    Marcos Míguez e Charo Barbeito comparten o traballo e a vida nun oficio marcado polo risco: a recollida do percebe

    Marcos Míguez e Charo Barbeito, sentados no sofá da súa casa, xunto ao ventanal. | Bianca Basdediós

    Cantas veces pensaches no elevado prezo do percebe? Charo e Marcos coñecen de primeira man o esforzo que hai detrás deste marisco.

    Recíbennos na súa casa, no sofá, diante dun gran ventanal que dá directamente á praia de Foxos, en Sanxenxo. Viven rodeados de mar todo o día, e é o mar o que marca o seu traballo. Son parella dentro e fóra do traballo e exercen como percebeiros a pé no Grove. Durante o verán, compaxinan o marisqueo co seu propio negocio de hostalaría, tamén ao carón do mar.

    O plan de explotación establece os días nos que poden baixar ás pedras e a cota máxima de quilos por xornada. Traballan coa marea baixa e afrontan os riscos de recoller o percebe entre as ondas.

    “Se dubidas, sempre non”.

    Como é o voso día a día apañando percebes?

    Marcos Míguez: Ao percebe non imos todos os días. Imos oito días ao mes, de oito a nove días.

    Charo Barbeito: Somos once percebeiros a pé, pero agora mesmo estamos traballando seis. Cinco homes e unha muller. Eu son a única muller.

    Cal é a campaña máis dura?

    C. A máis importante e a máis dura é a de decembro, a campaña de Nadal. É a máis dura de todas porque aí vas atopar moi mal tempo, moito mar.

    A quen lle vendedes o percebe? Á lonxa directamente?

    M. Do control vai á lonxa. Ti, na lonxa, pésalo e, de aí, ao pesalo, lévalo ao teu comprador e dislle: «Para tal comprador», e aí xa sae. Non hai venda directa. Pasa pola lonxa; aí pagas os teus impostos, pagas todo o que xera o control, pero véndesllo a quen ti queiras, pasando por aí.

    Por canto adoita andar o quilo de percebe?

    M. Da época e do tamaño. Polo Nadal, ás veces, se hai moito mar, a min téñenmo pagado a cento vinte euros e era pequeno, era nada. Pero, claro, que pasa? Eran días de temporada en que non había percebe en ningún lado e pódencho pagar a ese prezo. Normalmente, polo Nadal, adoita subir de cen: de cen a cento corenta, cento cincuenta euros temos aquí no Grove, ou un pouco máis, depende.

    E o resto do ano?

    C. O resto do ano despois anda en sesenta, cincuenta, setenta, oitenta. Depende moito do tamaño. Depende da sorte que teñamos cada un.

    A que zonas ides exactamente?

    M. O noso plan de explotación vai desde Punta Faxilda, no Concello de Sanxenxo ata a parte do Carreiro, no Grove.

    C. Traballamos coa marea baixa, dúas horas antes e dúas horas despois, e non podes estar no mar nin antes nin despois. Nin tampouco podemos estar no mar máis tarde das seis da tarde, nunca.

    Ides sempre xuntos os dous a traballar?

    C. Nós si. Eu sempre vou ao abeiro del.

    M. Ás veces hai que tomar decisións, non? Ás veces tes que cruzar sitios de cinco metros, dez metros, onde hai unhas correntes enormes. Entón esperas a que calme un pouco e dis: «Vou, non vou? Cruzo, non cruzo? Que fago?». Se dubidas, sempre non.

    Recordades algunha anécdota con especial tensión?

    C. Eu, ao principio de todo, pensaba que o mundo do percebe era moi fácil e, se non me collese el, levaríame a corrente totalmente. E aí dixen: «Isto non é ningunha broma. A isto hai que terlle moito respecto, moito, moito respecto». Confieime moito.

    M. No inverno, antes de empezar a traballar tes que parar e nunca ir adiante. É dicir, parar e dicir: «Chego aquí. Ben, pois agora póñome a mirar». Pero tes que pensalo durante dez minutos ou máis. Ver ata onde chega o mar, o que fai o mar. Nunca vaias a esta rocha porque ves que non chegou. Espera un anaco e deixa ver que é o que pasa.

    Por que vos decidistes por este traballo?

    C. Eu máis ben empecei porque a cotización que tiña era moi baixa. Non tiña maneira de acollerme a unha boa cotización, porque o que está claro é que no mar tes unha moi boa cotización. Entón acollinme a iso, porque era compatible co meu outro negocio para poder traballar nas dúas cousas.

    Marcos e Charo, equipados con neopreno, entre as pedras nas que traballan. | Bianca Basdediós

    Podedes vivir só do percebe?

    C. É un traballo que tamén che dá moitos días libres ao ano, que podes dedicarlle a outro, poder compatibilizar. Tamén é certo que disto só non es capaz de vivir. Só con iso, co percebe, non es capaz.

    Notades diferenza entre un percebe da ría e un de fóra?

    M. Eu persoalmente… Na parte de arriba [Rías Altas] hai percebe moi bo, pero eu considero que o noso percebe de aquí é un percebe de calidade: un percebe pequeno, curto e saboroso, porque está metido na ría.

    Cambiou moito o percebe comparado ao de hai anos?

    C. Eu, sobre todo, o que noto é que, cando os meus sogros eran percebeiros, víanse percebes e percebes, cantidades e cantidades. Ti agora vas ás pedras e esas cantidades non están, non existen.

    Tomáronse medidas porque empezou a escasear?

    M. Claro. Ao final viuse que empezou a escasear, escasear, escasear: “Aquí regúlase todo isto un pouco ou quedamos sen un produto que é de moi boa calidade e do que podemos sacar un traballo, vivir diso”.

    Bianca Basdediós

    Estudante do cuarto curso do Grao en Xornalismo na Universidade de Santiago de Compostela

  • A última ringleira de marisco baixo as carpas do Grove

    A última ringleira de marisco baixo as carpas do Grove

    Galería de fotografías. | Bianca Basediós

    A Festa do Marisco despídese con multitude de visitantes e grandes colas para probar os manxares da ría de Arousa

    Mexillóns, ostras, navallas, nécoras e polbo á feira. O guión do derradeiro sábado da Festa do Marisco no Grove repítese un ano máis cunha multitude de mariscos á carta para escoller e xente dabondo para xantar entre música, troula, gaitas e cabezudos. Aquí non hai misterios; o que manda é o sabor dun bo produto das Rías Baixas e o bulicio do recinto onde hai que armarse de paciencia para facerse cun oco nas mesas e poder gozar da festa.

    O sistema para xantar xa o coñece todo o mundo na comarca e fóra dela: achegarse ás casetas centrais, pagar os tiques e recoller o que apeteza, cun menú que este ano partía dos 5,50 euros para os pratos máis sinxelos. Para baixar a comida ou calmar a sede mentres se agarda, non faltaban os refrescos, a cervexa ou os viños da terra coma o godello e o albariño, nin tampouco o remate doce con filloas, bicas e tartas de Santiago. Iso si, as ringleiras máis longas formáronse nos postos dos mexillóns ao vapor e das navallas. Mais noutros casos, a recompensa vén en forma de recordo para gardar na casa: as cuncas de barro dos fideos con marisco e as tapas de polbo coas letras da festa que xa forman parte de máis dunha vaixela por toda Galicia.

    Detalle da táboa de polbo á feira e o vaso oficial. | Bianca Basdediós

    Tanto daba o forte vento que latía na vila; baixar ao porto do Grove en plena festa significa atoparse co cheiro de sempre a marisco. Mentres uns agardaban pacientes na ringleira da carpa, outros daban a volta polos soportais ou preto das lanchas comentando se este ano acadaran récord de visitantes ou se os prezos subiran un pouco máis.

    Cara ás 10 da noite, xusto no epicentro da segunda carpa, a aparición dos cabezudos, das rapazas co traxe rexional e dos gaiteiros acaparou a atención dos máis distraídos. Aínda así, os que xa tiñan a comida na boca non abandonaban o seu posto nin para ir mirar; a festa ía a máis e moitos animábanse a seguir os pasos dos músicos, baixando ata o chan e mesmo facendo un tren humano.

    Cabezudos e música forman un tren humano. | Bianca Basdediós

    Un dos detalles que máis chama a atención cando un anda polo recinto é comprobar que, malia estarmos na casa do marisco, os veciños do Grove son minoría nas mesas de degustación. Ao achegarse a falar coa xente cunha pregunta rápida en galego, o ‘perdona?’ cun xesto desconcertado repetíase demasiado. Visitantes chegados de Madrid, León ou Santander viaxaran centos de quilómetros exclusivamente para catar o marisco da ría. Os ‘mecos’ (veciños do Grove), lonxe de estar sentados como comensais, poboaban a outra cara da festa: a parte traseira das barras e os fogóns, traballando duro e sen descanso para que todo saíse á perfección e os visitantes levasen un bo sabor de boca.

    Entre tanta troula, fun recoller os meus encargos, sen esquecer os cubertos nin o pan, que nunca pode faltar para rebañar a salsa que sae da mistura do aceite, o sal e o pimentón que deixa o polbo á feira na tapa de madeira. Centos de persoas andaban dun lado para outro buscando onde facerse un oco. Polas mesas víanse desfilar racións de polbo á feira, empanada e toda clase de mariscos, pero, por riba de todo, o que máis abundaban eran os pratos baleiros. Nun recuncho, unha peña do Grove, uns trinta membros vestidos a xogo con camisas divertidas, daba boa conta da cea, sen parar de comer nin de beber.  E para rematar a velada, a música en directo puxo a nota xuvenil nun ambiente festivo que xa descansa ata o vindeiro ano.

    Un operario reparte fideos con marisco ao carón do mostrador. | Bianca Basediós

    Como ben lembra meu avó, cando esta cita naceu alá polo 1963, non era máis ca unha pequena xuntanza de veciños para compartir o que daba o mar. Hoxe enche as carpas de visitantes chegados de Madrid, León ou Santander.

    Bianca Basdediós

    Estudante do cuarto curso do Grao en Xornalismo na Universidade de Compostela